Horyzonty Wychowania

Editorial: Authority in the Face of Contemporary Challenges

2025-12-30T07:38:20+00:00

Czasy współczesne kryją w sobie swoistego rodzaju dramaturgię, której odzwierciedleniem staje się przestrzeń rozważań i dyskursów na temat autorytetu, jego roli, funkcji, a nade wszystko autentyczności, będącej nie tylko wyzwaniem, ale i wezwaniem dla edukacji, która winna rozbudzać głęboką potrzebę autorytetu w życiu człowieka, a zwłaszcza młodego pokolenia.

Edytorial: Autorytet wobec wyzwań współczesności

2025-12-30T07:38:20+00:00

O źródłach autorytetu nauczyciela w perspektywie filozofii polityki

2025-12-30T07:38:35+00:00

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest analiza wybranych źródeł autorytetu nauczyciela ze szczególnym uwzględnieniem perspektywy filozofii polityki.

PROBLEM I METODY BADAWCZE: Podstawowymi problemami badawczymi uczyniono proces zmiany źródeł, z których czerpie swe uzasadnienie autorytet nauczyciela i konsekwencje edukacyjne tej zmiany. Zastosowano metodę hermeneutycznej analizy tekstów.

PROCES WYWODU: Jako punkt wyjścia obrano rozważania Hannah Arendt na temat relacji: autorytet – odpowiedzialność – edukacja. Następnie posłużono się zaproponowanymi przez Chantal Delsol metaforami demiurga i ogrodnika, opisującymi dwa podstawowe rodzaje relacji człowiek – świat. Porównano ze sobą nastawienie charakteryzujące ogrodnika i demiurga. Analizy uzupełniono o rozważania Erica Voegelina na temat politycznej gnozy i trzech klasycznych źródeł autorytetu. Pokazano przykłady i konsekwencje relacji ogrodniczych i demiurgicznych, ze szczególnym uwzględnieniem sfery edukacji.

WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Zidentyfikowano filozoficzno-kulturowe przyczyny nasilającego się współcześnie rozczarowania edukacją oraz wskazano źródła możliwego optymizmu pedagogicznego.

WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Pokazano, że istotnym źródłem kryzysu autorytetu nauczyciela jest traktowanie edukacji jako działalności wytwórczej (techne). Pełniejsze zrozumienie przyczyn tego kryzysu i związanego z nim rozczarowania edukacją poszerzy samowiedzę pedagogów i pozwoli polepszyć praktykę edukacyjną.

Autorytet wiedzy królewskiej czy autorytet wiedzy służebnej?

2025-12-30T07:38:35+00:00

CEL NAUKOWY: Ujawnienie idei autorytetu w dwóch perspektywach poznawczych: instrumentalno-technicznej oraz filozoficzno-pedagogicznej, które to perspektywy implikują dwa rodzaje wiedzy: wiedzę służebną dotyczącą biopsychospołecznego samozachowania człowieka oraz wiedzę królewską inicjującą (samo)wychowania człowieka.

PROBLEM I METODY BADAWCZE: Źródła prawomocności wiedzy służebnej oraz wiedzy królewskiej, które wpływają na potencjalnie autorytatywny status każdej z nich. Metodą badawczą, która pozwoli zanalizować i ocenić problematyczność autorytetu wybranych rodzajów wiedzy jest metoda hermeneutyczna, zorientowana na rozpoznawanie horyzontów możliwego sensu zjawisk i procesów dotyczących życia człowieka.

PROCES WYWODU: Na strukturę artykułu składa się odniesienie wiedzy służebnej wobec wiedzy królewskiej w perspektywie rozważań Roberta Kwaśnicy oraz Piotra Nowaka. Przywołana zostanie konstatacja o postępującej technokratyzacji instytucji szkoły oraz Uniwersytetu jako dotychczasowych miejsc epifanii poznawczo-etycznych związanych z wiedzą królewską, na rzecz powszechnej edukacji wyłącznie zawodowej – służebnej.

WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Uzasadniona jest komplementarność wiedzy służebnej oraz wiedzy królewskiej, jako współistniejących wymiarów samowiedzy pedagogicznej.

WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Uwzględnianie w praktykach pedagogicznych dialektyki zróżnicowanej ontycznie wiedzy autorytatywnej.

Męstwo i wstyd jako kategorie rewitalizujące autorytet moralny

2025-12-30T07:38:48+00:00

CEL NAUKOWY: Celem naukowym artykułu jest przedstawienie wartości męstwa oraz wstydu. Męstwo i poczucie wstydu uznaję za kategorie niezbędne w procesie rewitalizacji autorytetu moralnego w życiu społecznym.

METODY BADAWCZE: Problemem badawczym jest przedstawienie roli wartości męstwa i poczucia wstydu rewitalizujących oddziaływanie autorytetu moralnego w dobie kryzysu wartości moralnych. Zastosowano metodę analizy krytycznej literatury przedmiotu w płaszczyźnie filozoficznej i historycznej w odniesieniu do pojęcia autorytetu moralnego.

PROCES WYWODU: Tekst przedstawia definicje użytych pojęć, podstawy teoretyczne i rys historyczny oraz analizę wpływu omawianych kategorii na kształtowanie pojęcia autorytetu moralnego i jego roli w relacjach społecznych.

WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Analiza pojęcia autorytetu w kontekście możliwości jego odnowienia i rewitalizacji w relacjach społecznych wskazuje, że męstwo rozumiane jako cnota motywująca, jako odwaga w rozpoczynaniu tego, co dobre, skłania do aktywności w działaniu i eliminuje akceptację zła w życiu społecznym. Tym samym wyzwala poczucie bezpieczeństwa podmiotu i swoisty stan harmonii między byciem autorytetem a głoszonymi przez niego zasadami.

WNIOSKI, ROMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Analiza filozoficzna i refleksja aksjologiczna wskazują na trudności w postrzeganiu roli autorytetu, bowiem kondycja zglobalizowanego i wielokuturowego świata generuje występowanie konfliktów w postrzeganiu i akceptacji wartości moralnych. Ten stan powoduje dewaluację autorytetów i tym samym generuje duże trudności w potrzebie odwoływania się do autorytetu moralnego.

Osoba jako wzór. Refleksja filozoficzno-pedagogiczna w świetle antropologii filozoficznej Karola Wojtyły

2025-12-30T07:38:36+00:00

CEL NAUKOWY: W artykule podjęto refleksję nad znaczeniem osoby jako wzoru w wychowaniu, wskazując, że jest to zagadnienie kluczowe, a zarazem często marginalizowane we współczesnej pedagogice. Celem artykułu jest przedstawienie, w jaki sposób personalistyczna koncepcja osoby w ujęciu Karola Wojtyły może stanowić podstawę do ponownego przemyślenia roli przykładu i świadectwa w wychowaniu.

PROBLEM I METODY BADAWCZE: Artykuł dotyczy znaczenia osoby jako wzoru w procesie wychowania i możliwości wykorzystania koncepcji Wojtyły jako inspiracji dla współczesnych teorii i praktyk edukacyjnych. Zastosowano metodę analizy i interpretacji tekstów filozoficznych, metodę porównawczą, metodę syntetyczną oraz hermeneutykę.

PROCES WYWODU: W pierwszej części tekstu omówiono klasyczne i personalistyczne podstawy rozumienia osoby jako wzoru osobowego, z odniesieniami do wybranych koncepcji współczesnej filozofii wychowania. Następnie zaprezentowano filozoficzne podstawy antropologii Karola Wojtyły. Ukazano także pedagogiczne implikacje tej koncepcji, w szczególności znaczenie wzoru osobowego i świadectwa w procesie wychowania.

WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Analiza wykazała, że koncepcja osoby jako istoty wolnej, zdolnej do działania i odpowiedzialności otwiera drogę do zintegrowanego rozumienia wychowania jako procesu uczestnictwa. Koncepcja ta pozwala także na przezwyciężenie redukcjonistycznych ujęć pedagogicznych, opartych na technokratycznych modelach kształcenia.

WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Analiza filozofii Karola Wojtyły wskazuje, że osoba jako wzór oparty na uczestnictwie może być podstawą współczesnej refleksji pedagogicznej w obliczu kryzysu autorytetu i relatywizacji wartości. Artykuł otwiera perspektywę dalszych badań nad personalistycznym podejściem do wychowania.

Pedagogical Authority in a Changing World.The Contemporary Portrait of a Master Władysław Duczko (1946–2025)

2025-12-30T07:38:35+00:00

CEL NAUKOWY: Celem rozważań jest poruszenie kontekstu przemian w postrzeganiu autorytetów, ze szczególnym uwzględnieniem autorytetów pedagogicznych (docelowo w odniesieniu do studium przypadku).

PROBLEM I METODY BADAWCZE: Dążono do odpowiedzi na główne pytanie: Jakie czynniki wpływają na postrzeganie współczesnego nauczyciela w kategoriach autorytetu pedagogicznego? Zastosowano następujące metody: analizę źródeł zastanych, memorialnych oraz case study.

PROCES WYWODU: Począwszy od refleksji nad historycznym postrzeganiem autorytetów, skupiono się na procesach przemian i współczesnych oczekiwaniach stawianych osobom pełniącym funkcję autorytetów pedagogicznych. W tym kontekście zaprezentowano postać śp. profesora Władysława Duczko, który był nie tylko wybitnym archeologiem, ale przede wszystkim mentorem dla swoich uczniów.

WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Wpływ jednostek uważanych przez młodych ludzi za mistrzów pomaga w samopoznaniu, poszerzaniu i transformacji ich ram odniesień. Rozwój pod skrzydłami mentora wspiera procesy samokształcenia, samodoskonalenia, ale też radzenia sobie z wyzwaniami współczesności.

WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Refleksja nad autorytetem pozwala zrozumieć, jak bardzo zmieniły się realia życia w stosunku do nieodległej przeszłości – w tym także oczekiwania wobec pedagogicznych autorytetów. Poznawanie konkretnych przykładów mistrzów pozwala rozwijać dążenia do samodoskonalenia nie tylko u uczniów, ale również współczesnych pedagogów.

The Impact of the Social and Media Environment on the Formation of Role Models Among Today’s Youth

2025-12-30T07:40:10+00:00

CEL NAUKOWY: Omówienie zagadnienia dotyczącego autorytetów współczesnej młodzieży w aspekcie pedagogiki jako nauki o wychowaniu.

PROBLEM I METODY BADAWCZE: Problem badawczy został sformułowany w postaci następującego pytania: Jakie są środowiskowe uwarunkowania kształtowania się autorytetów wśród współczesnej młodzieży? Metodę badań stanowiła analiza literatury przedmiotu związana z szeroko rozumianym ujęciem autorytetu i środowiskami pełniącymi zasadniczą funkcję w kreowaniu wzorców do naśladowania.

PROCES WYWODU: W prezentowanych rozważaniach wyjaśnione zostało pojęcie autorytetu oraz pojęcie powszechnie uznawane za synonimiczne – influencer. Wyróżniono i scharakteryzowano środowiska wychowawcze uczestniczące w procesie kształtowania się autorytetów (rodzina, szkoła, Internet). Omówione zostały także rodzaje autorytetów występujące w środowiskach wychowawczych – wewnętrzny i zewnętrzny), a także jego filary: tradycyjny i współczesny.

WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Współcześnie nastąpiło „przesunięcie się” granic pojmowania zjawiska autorytetu, a przy tym zmieniono także postrzeganie wzorców osobowych w sensie ogólnym. Obecnie dużą rolę odgrywają przymioty, którymi cechują się jednostki, jak również atrybuty, którymi fizycznie dysponują i zyskują dzięki nim uznanie społeczne.

WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Środowiska społeczne człowieka stanowią nieodłączny element uczestniczący w kreowaniu wizerunku autorytetu. Charakter popularyzowanych treści determinuje sposób pojmowania i postrzegania wielu zjawisk mających miejsce w strukturze społecznej. Wpływ autorytetów może mieć dwojaki charakter – pozytywny oraz negatywny, w zależności od napływających bodźców, które jednostki przetwarzają i kodują. Uznawanie autorytetu przez społeczeństwo odgrywa ogromną rolę w kształtowaniu osobowości człowieka, budowaniu jego hierarchii wartości, postrzeganiu zjawisk następujących w strukturze społecznej oraz w ogólnie pojętym funkcjonowaniu społecznym.

Analiza wymiaru Autorytet/Bunt a wypalenie w dwóch populacjach młodzieży

2025-12-30T07:39:45+00:00

CEL NAUKOWY: Celem badania było określenie zależności między uznaniem autorytetu a poczuciem bezpieczeństwa, dogmatyzmem poznawczym i wypaleniem u młodzieży z placówek resocjalizacyjnych i szkół ponadpodstawowych.

PROBLEM I METODY BADAWCZE: Problem dotyczył ambiwalencji autorytetu w instytucjach wychowawczych. Zastosowano KKM, BAT-PL, KDB i POEM w próbie 279 osób.

PROCES WYWODU: Analizę przeprowadzono testem U Manna–Whitneya oraz korelacjami rho Spearmana.

WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Młodzież z placówek wykazała wyższy dogmatyzm i niższe poczucie bezpieczeństwa; różnice w wypaleniu były nieistotne. Autorytet/Bunt korelował dodatnio z dogmatyzmem i bezpieczeństwem, a z wypaleniem tylko w grupie resocjalizowanej.

WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Autorytet pełni podwójną rolę – może wspierać adaptację młodzieży, ale też generować obciążenia, co wymaga budowania go na zaufaniu i szacunku, a nie na samym podporządkowaniu.

O ścieżce ku prawdziwej autonomii podmiotu w krytyczno-realistycznym nurcie

2025-12-30T07:38:36+00:00

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest eksploracja rozumienia autorytetu w perspektywie krytycznego realizmu Roya Bhaskara. W proponowanym ujęciu autorytet przestaje być rozumiany w kategoriach heteronomii czy autonomii, a staje się emergentnym, relacyjno-przyczynowym mechanizmem zakorzenionym w ontologicznej strukturze bytu ludzkiego.

PROBLEM I METODY BADAWCZE: Punktem wyjścia jest pytanie: W jaki sposób autorytet może być pojmowany jako relacyjny mechanizm przyczynowy, który nie zniewala, lecz umożliwia samopoznanie i refleksyjność? Artykuł ma charakter teoretyczno-analityczny i wykorzystuje aparaturę pojęciową krytycznego realizmu, w tym koncepcję czterech płaszczyzn bytu społecznego.

PROCES WYWODU: Rozważania prowadzą ku autorytetowi jako emergentnemu mechanizmowi relacyjnemu, zakorzenionemu w ontologicznie ustratyfikowanym bycie człowieka. Jego legitymizacja wyrasta z czterech współzależnych porządków rzeczywistości: materialnego, społecznego, strukturalnego i osobowego. Jeśli współdziałanie między tymi porządkami będzie niezakłócone, pogłębia rozumienie autorytetu, jako relacji współsprawczej (co-agency).

WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Analiza wskazuje, że autorytet oparty na zewnętrznych, heteronomicznych determinantach może hamować rozwój człowieka i ograniczać jego autonomię. Natomiast autorytet postrzegany jako emergentny mechanizm relacyjny oddaje sprawstwo podmiotowi. W tym sensie autorytet relacyjny nie dominuje, lecz potencjalizuje innych, przyczyniając się do ich samorozwoju i poznawczej autonomii.

WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Krytyczny realizm nie neguje autorytetu, lecz przekształca go w relacyjną przestrzeń współodpowiedzialności. Autorytet, który ma charakter autentyczny i emancypacyjny, może wyłonić się na poziomie transcendentalnego ja. Autorytet będzie przyjmował formę relacyjną z innymi, relacji, która umożliwia poznanie i zrozumienie ważnych i złożonych zagadnień. Autorytet staje się zatem mechanizmem relacyjnym emancypacji, współtworząc przestrzeń współodpowiedzialności i wzajemnego uznania.

Ponowoczesny autorytet, czyli los autorytetu w czasach implozji struktur społecznych

2025-12-30T07:39:32+00:00

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest analiza pojęcia autorytetu w kontekście przemian społecznych typowych dla ponowoczesności. Pytanie badawcze brzmi: W jaki sposób autorytet przekształca swoją strukturę, dostosowując się do wymogów ponowoczesności?

PROBLEM I METODY BADAWCZE: Artykuł ma charakter teoretyczny. W badaniu zastosowano metodę konceptualno-argumentacyjną, polegającą na rekonstrukcji klasycznego rozumienia autorytetu i późniejszej identyfikacji jego współczesnych rekonfiguracji.

PROCES WYWODU: Przedmiotem badania jest pojęcie autorytetu, które konfrontowane jest z terminami pokrewnymi, takimi jak „etos” i „charyzma”. Na tym etapie wprowadzane jest rozróżnienie na autorytet osobowy i instytucjonalny oraz tworzona jest siatka pojęciowa obejmująca ter- miny: „sumienie autorytarne”, „osobowość autorytarna” i „autorytaryzm”. Kolejnym krokiem jest konfrontacja klasycznej struktury autorytetu z wymaganiami ponowoczesności, które prowadzą do jego relatywizacji i indywidualizacji. Nowa struktura autorytetu określana zostaje w kontekście pojęć habitusu i presji wewnętrznej, a jej zrozumienie wspiera charakterystyka normatywnych założeń ponowoczesności.

WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Wynikiem analizy jest nowa struktura autorytetu, która pozwala wykazać pedagogiczną aktualność pojęcia autorytetu w czasach implozji struktur społecznych. Tym samym rezultat analizy przynosi wkład w teorię socjologii wychowania.

WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Wyniki analizy prowadzą do wniosków dotyczących możliwości formowania autorytetu w społeczeństwie, które pozbawione jest aksjologicznych centrów i moralnego zakotwiczenia. Artykuł kończy się re- komendacjami dotyczącymi kształtowania autorytetu w warunkach ponowoczesności, które znajdują przełożenie na proces socjalizacji.

Komiks w doradztwie zawodowym. Projektowanie pomocy edukacyjnych w nurcie Life Design

2026-01-07T09:55:50+00:00

CELEM NAUKOWY: Celem artykułu jest rozpoczęcie dyskusji dotyczącej możliwości aplikacji słowno-graficznej formuły komiksu na potrzeby współczesnego doradztwa zawodowego.

PROBLEM I METODY BADAWCZE: Główny problem badawczy artykułu został zamknięty w pytaniu o możliwość wykorzystania komiksu jako pomocy edukacyjnej w doradztwie zawodowym. Zastosowano metodę analizy literatury dotyczącej metodyki projektowania pomocy edukacyjnych w zestawieniu z literaturą na temat tendencji i trendów związanych ze współczesnymi karierami.

PROCES WYWODU: Artykuł ma charakter teoretyczno-empiryczny. W pierwszej części zaprezentowano ustalenia definicyjne, podstawy teoretyczne doradztwa zawodowego inspirowanego koncepcjami konstruktywistycznymi, jak również założenia metodyki projektowania pomocy edukacyjnych. W drugiej zaś – na podstawie autorskiej pomocy edukacyjnej „Komiks o karierze” – do- konano empirycznej analizy rozważanego zagadnienia, wskazując potencjalne obszary wykorzystania komiksu w doradztwie zawodowym.

WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Wyniki ewaluacji działań w zakresie doradztwa zawodowego wskazują na potrzebę dalszej rewizji zarówno teoretycznych podstaw doradztwa, jak i stosowanych metod pracy z młodzieżą. Koncepcje uczenia się inspirowane nurtem konstruktywistycznym mogą być odpowiedzią na potrzeby konstruowania współczesnych karier. Powstały na ich kanwie nurt life design pozwala na aktywne podejście do budowania relacji między uczniami i doradca- mi zawodowymi. W takim paradygmacie doradztwa można poszukiwać innowacyjnych rozwiązań dydaktycznych i metodycznych.

WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Komiks jest formą, która może mieć zastosowanie w zakresie projektowania innowacyjnych pomocy edukacyjnych. Stanowi także wsparcie warsztatu metodycznego doradców zawodowych identyfikujących się z nurtem life design.

Fenomen narracyjności? Casus twórczości Petera Greenawaya

2025-12-30T07:40:14+00:00

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest eksploracja zjawiska narracyjności w filmie Kontrakt rysownika Petera Greenawaya – reżysera, który od lat konsekwentnie kwestionuje dominujące paradygmaty opowiadania filmowego.

PROBLEM I METODY BADAWCZE: Problem badawczy dotyczy pytania, czy i w jaki sposób Greenaway konstruuje alternatywne formy narracji, które przekraczają klasyczne modele fabularne, a jednocześnie nie rezygnują z komunikatywności ani spójności dzieła audiowizualnego. W analizie zastosowano metodologię interpretacyjną z elementami narratologii filmowej oraz fenomenologii.

PROCES WYWODU: W pracy zadano pytanie, w którym podjęto refleksję na temat „destruktywnej” i „konstruktywnej” funkcji narracji w twórczości Greenawaya. W celu udzielenia nań odpowiedzi przeanalizowano wybrany film pod kątem struktury opowieści, relacji obrazu i tekstu, użycia sztuki jako struktury narracyjnej oraz autorefleksyjności medium.

WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Wyniki analizy wskazują, że Greenaway buduje narracje wielowarstwowe, gdzie obraz i dźwięk pełnią funkcję równie istotną co słowo, a często wręcz przejmują funkcje tradycyjnej narracji werbalnej. Jego twórczość eksponuje mechanizmy opowiadania, czyniąc je przedmiotem refleksji, a nie tylko środkiem ekspresji. To narracja konceptualna, często symultaniczna, przypominająca strukturę polifonicznej partytury lub renesansowego obrazu.

WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Wnioski sugerują konieczność rewizji pojęcia narracyjności w kontekście współczesnego kina artystycznego i postmedialnego. Rekomenduje się rozszerzenie narzędzi analitycznych o perspektywę transmedialną i ikonologiczną. Znaczenie tej pracy dla nauki polega na podważeniu binarnego podziału na kino narracyjne i nienarracyjne – twórczość Greenawaya pokazuje, że narracja może być równie dobrze „malowana”, „projektowana”, jak i „opowiadana”.

From Perception to Audiation. Theoretical and Practical Contexts in Music Education

2025-12-30T07:40:11+00:00

CEL NAUKOWY: Artykuł stanowi próbę ukazania zasygnalizowanego w tytule istotnego, z punktu rozwoju uczących się, procesu wprowadzania jednostki i grup społecznych w świat muzyki i odbioru wartości płynących z kontaktu z nią.

PROBLEM I METODY BADAWCZE: Główna problematyka artykułu wyraża się w pytaniu, jak percepcja muzyki zbliża uczących się do audiacji. Metoda badawcza w aspekcie pogłębionej analizy literatury źródłowej prowadzi do prezentacji wątków ukazujących teoretyczne i praktyczne konteksty zarysowanego tematu z punktu widzenia edukacji muzycznej.

PROCES WYWODU: Artykuł inicjują rozważania ukazujące model praksjalno-estetyczny, dominujący we współczesnej edukacji muzycznej. Te wstępne spostrzeżenia posłużyły do odsłonięcia i opisania wybranych aspektów odbioru muzyki oraz przybliżenie aplikacyjnych kontekstów percepcji i audiacji muzycznej.

WYNKI ANALIZY NAUKOWEJ: Aktywne doświadczanie muzyki w aspekcie edukacyjnym de- terminuje preferencje muzyczne oraz sprzyja tworzeniu gotowości do jej percepcji i wyobrażeń, jakie ona ze sobą niesie, uwalniając emocje i subiektywne odczucia. Pozwala także na sprawcze działanie oparte na praktycznym zagłębieniu się w konstrukcję utworu muzycznego, rozumienie języka, którym posługuje się kompozytor, oraz odczytanie intencji wykonawczych i interpretatorskich. Percepcja słuchowa jest niezbędna do audiacji rozumianej jako myślenie muzyczne, prowadząc do pojmowania znaczenia języka muzyki. Odbiorca, który potrafi rozpoznać, przyswoić i naśladować dźwięki istniejące fizycznie, jest gotowy do nauki audiacji, czyli rozumienia ich znaczenia.

WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Wprowadzanie uczących się w świat muzyki wymaga uwzględnienia zarówno wartości tkwiących w samej muzyce, jak również skłonności uczących się do działania i poznania różnych jej przejawów. Przyjęte stanowisko praksjalno-estetyczne będzie dla nauczających i uczących się wyznacznikiem do dalszych rozważań na temat kontekstów teoretyczno-praktycznych zjawiska percepcji i audiacji muzycznej.

A Cognitive Analysis of Negative Amalgams of Polish Manosphere on the Basis of MGTOW Poland on Facebook. A Pilot Study

2025-12-30T07:40:12+00:00

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest ukazanie negatywnych amalgamatów funkcjonujących w polskiej manosferze, którą reprezentuje MGTOW Polska na Facebooku, oraz wyjaśnienie, jak przyczyniają się one do kreowania negatywnego wizerunku kobiet online i jakie mogą być konsekwencje takiego użycia językowego dla neo-manosfery.

PROBLEM I METODY BADAWCZE: Przedmiotem analizy jakościowej są trzy wyrażenia: „kobiety to e-kurtyzany”, „kobiety to samochody z dużym przebiegiem” oraz „kobiety to femiNAZISTKI”. Wybrane amalgamaty zostały zbadane przy użyciu teorii integracji pojęciowej, która wyjaśnia niekorzystne postrzeganie kobiet. Celem była charakterystyka czynnika werbalnego neo-androsfery.

PROCES WYWODU: Po uprzednim wyjaśnieniu terminu neo-manosfera i jego cech charakterystycznych w cyberprzestrzeni przedstawiono teorię integracji pojęciowej. Następnie przeprowadzono ewaluację amalgamatów oraz wyjaśniono postrzeganie kobiety przez aktywistów manosfery, ze szczególnym nakierowaniem na skutki społeczne i kulturowe takiego ujęcia.

WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Analizowane amalgamaty pojęciowe wydają się wskazywać na maksymalizację destruktywnej kategoryzacji kobiet w przyszłości. Pomimo tego, że wykazują potencjał do kreatywnego czy komicznego użycia językowego jako tak zwane hyper-blends, ich znaczenie w użyciu neo-manosfery niezmiennie pozostaje mizoginistyczne w odbiorze.

WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Badanie przeprowadzone z wykorzystaniem integracji konceptualnej potwierdza negatywny wydźwięk użycia językowego polskiej androsfery. Wnioski jednakże wskazują na potrzebę dalszych badań, w tym analizę szerszego zakresu społeczności androgenicznych, jak również większej ilości pejoratywnych wyrażeń dotyczących kobiet oraz porównanie tychże z forum globalnym.