Pedagogical Authority in a Changing World.The Contemporary Portrait of a Master Władysław Duczko (1946–2025)
Abstrakt
CEL NAUKOWY: Celem rozważań jest poruszenie kontekstu przemian w postrzeganiu autorytetów, ze szczególnym uwzględnieniem autorytetów pedagogicznych (docelowo w odniesieniu do studium przypadku).
PROBLEM I METODY BADAWCZE: Dążono do odpowiedzi na główne pytanie: Jakie czynniki wpływają na postrzeganie współczesnego nauczyciela w kategoriach autorytetu pedagogicznego? Zastosowano następujące metody: analizę źródeł zastanych, memorialnych oraz case study.
PROCES WYWODU: Począwszy od refleksji nad historycznym postrzeganiem autorytetów, skupiono się na procesach przemian i współczesnych oczekiwaniach stawianych osobom pełniącym funkcję autorytetów pedagogicznych. W tym kontekście zaprezentowano postać śp. profesora Władysława Duczko, który był nie tylko wybitnym archeologiem, ale przede wszystkim mentorem dla swoich uczniów.
WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Wpływ jednostek uważanych przez młodych ludzi za mistrzów pomaga w samopoznaniu, poszerzaniu i transformacji ich ram odniesień. Rozwój pod skrzydłami mentora wspiera procesy samokształcenia, samodoskonalenia, ale też radzenia sobie z wyzwaniami współczesności.
WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Refleksja nad autorytetem pozwala zrozumieć, jak bardzo zmieniły się realia życia w stosunku do nieodległej przeszłości – w tym także oczekiwania wobec pedagogicznych autorytetów. Poznawanie konkretnych przykładów mistrzów pozwala rozwijać dążenia do samodoskonalenia nie tylko u uczniów, ale również współczesnych pedagogów.
Bibliografia
Anasz, W. (1995). Wartości młodego pokolenia w dobie transformacji ustrojowej Polski. Studium teoretyczno-empiryczne [Values of the young generation during Poland’s systemic transformation: A theoretical and empirical study]. Wydawnictwo WSP.
Bartnicki, M. (2015, April 26). Prof. Władysław Duczko o chrzcie Mieszka I: większość historyków uważa, że 966 rok to wymyślona data [Prof. Władysław Duczko on the baptism of Mieszko I: Most historians believe that the year 966 is a fabricated date]. Wirtualna Polska. https://wiadomosci.wp.pl/prof-wladyslaw-duczko-o-chrzcie-mieszka-i-wiekszosc-historykow-uwaza-ze-966-rok-to-wymyslona-data-6126040344692353a
Bourdieu, P., & Passeron, J.-C. (1977). Reproduction in education, society and culture. Sage.
Czerepaniak-Walczak, M. (2006). Pedagogika emancypacyjna [Emancipatory pedagogy]. Gdańskie Psychologiczne.
Duczko, W. (2013–2021). Wypowiedzi śp. Profesora Władysława Duczko zarejestrowane w Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku [Statements of the late Professor Władysław Duczko recorded at the Aleksander Gieysztor Academy of Humanities in Pułtusk]. [Unpublished].
Duczko, W. (2025). Ruś Wikingów. Skandynawowie we wczesnośredniowiecznej Europie Wschodniej [The Viking Rus: Scandinavians in early medieval Eastern Europe]. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Duczko, W., Miśta-Jakubowska, E., & Czech-Błońska, R. (2022). Metale – ozdoby – historia. Relacje słowiańskich i skandynawskich elit w epoce wikingów [Metals – Ornaments – History: Relations between Slavic and Scandinavian elites in the Viking Age]. Wydawnictwo Chronicon.
Eisler, J. (2006). Polski rok 1968 [Poland, the year 1968]. Instytut Pamięci Narodowej.
Historyczny Top (2024). Ruś Wikingów – Kim byli pierwsi władcy Rusi Kijowskiej? – prof. Władysław Duczko [The Viking Rus: Who were the first rulers of Kievan Rus?] [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=XJ6wlo1djJM
Hooks, B. (1994). Teaching to transgress: Education as the practice of freedom. Routledge.
Mezirow, J. (2000). Learning to think like an adult: Core concepts of transformation theory. In J. Mezirow & Associates (Eds.), Learning as transformation: Critical perspectives on a theory in progress (pp. 3–33). Jossey-Bass.
Melosik, Z. (2010). Uniwersytet i społeczeństwo. Dyskursy wolności, wiedzy i władzy [University and society: Discourses of freedom, knowledge, and power]. Oficyna Wydawnicza “Impuls”.
Melosik, Z. (2013). Kultura popularna i tożsamość młodzieży. W niewoli władzy i wolności [Popular culture and youth identity]. Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
OlenderJermacz, B. (2024). Autorytet nauczyciela akademickiego w opinii studentów [Academic teacher authority from students’ perspective], Przegląd Pedagogiczny, 2, 126–135.
PAP. (2025, June 26). Na ministerstwo edukacji wylewa się fala krytyki. Uczniowie mocno rozczarowani [A wave of criticism pours over the Ministry of Education: Students deeply disappointed]. Portal dla edukacji.pl. https://www.portalsamorzadowy.pl/edukacja/na-ministerstwo-edukacji-wylewa-sie-fala-krytyki-uczniowie-mocno-rozczarowani,617971.html
Perkowska-Klejman, A. (2022), Edukacja – od transmisyjnego nauczania do transformatywnego uczenia się [Education – from transmissive teaching to transformative learning]. Journal of Modern Science, 48(1), 477–494. https://doi.org/10.13166/jms/150603
Pleskot-Makulska, K. (2007). Teoria uczenia się transformatywnego autorstwa Jacka Mezirowa [Jack Mezirow’s theory of transformative learning]. Rocznik Andragogiczny, 14, 81–96.
Pławski, W. (2008, September 2). Nierozwiązana zagadka Polan w najnowszym wydaniu Spraw Nauki [The unsolved mystery of the Polans in the latest issue of Sprawy Nauki]. Nauka w Polsce. https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C214138%2Cnierozwiazana-zagadka-polan-w-najnowszym-wydaniu-spraw-nauki.html
Rawecka, I. (2020). Współczesna młodzież, jej poglądy i wyznawane wartości [Contemporary youth: Their views and values]. Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego, 40(1), 135–154. https://doi.org/10.25167/sth.1948
Rogers, C. R. (1969). Freedom to learn. Merrill.
Sitarczyk, M., & Dudziak, A. (2024). Przemoc rówieśnicza w szkole w percepcji nauczycieli, rodziców i uczniów [Peer violence of perceptions teachers, parents, and students]. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska.
Sectio J, Paedagogia-Psychologia, 37(2), 43–59. https://doi.org/10.17951/j.2024.37.2.43-59
Sztompka, P. (2002). Socjologia. Analiza społeczeństwa [Sociology: An analysis of society]. Znak.
Śliwerski, B. (2002). Współczesne teorie i nurty wychowania [Contemporary theories and trends in education]. „Impuls”.
Śnieżko, A. (2025). Fragment z mowy wygłoszonej podczas ceremonii pogrzebowej poświęconej Profesorowi Władysławowi Duczko [Excerpt from a speech delivered during the funeral ceremony dedicated to Professor Władysław Duczko]. [Unpublished].
Copyright (c) 2025 Horyzonty Wychowania
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Uwagi dotyczące praw autorskich
Autorzy publikujący w tym czasopiśmie wyrażają zgodę na następując warunki:
- Autorzy zachowują prawa autorskie, przyznając czasopismu prawo do pierwszej publikacji swojego tekstu jednocześnie zarejestrowanego pod numerem licencji CC BY-ND, która pozwala innym na korzystanie z tego tekstu z uznaniem autorstwa tekstu oraz pierwotnej publikacji w tym czasopiśmie.
- Autorzy proszeni są o nawiązywanie odrębnych, dodatkowych porozumień wynikających z umowy, dotyczących dystrybucji opublikowanej w czasopiśmie wersji tekstu nie na prawach wyłączności (np. opublikowanie go w repozytorium instytucji lub w innym czasopiśmie), z potwierdzeniem pierwszej publikacji w tym czasopiśmie.
Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych:
