Analiza wymiaru Autorytet/Bunt a wypalenie w dwóch populacjach młodzieży
Abstrakt
CEL NAUKOWY: Celem badania było określenie zależności między uznaniem autorytetu a poczuciem bezpieczeństwa, dogmatyzmem poznawczym i wypaleniem u młodzieży z placówek resocjalizacyjnych i szkół ponadpodstawowych.
PROBLEM I METODY BADAWCZE: Problem dotyczył ambiwalencji autorytetu w instytucjach wychowawczych. Zastosowano KKM, BAT-PL, KDB i POEM w próbie 279 osób.
PROCES WYWODU: Analizę przeprowadzono testem U Manna–Whitneya oraz korelacjami rho Spearmana.
WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Młodzież z placówek wykazała wyższy dogmatyzm i niższe poczucie bezpieczeństwa; różnice w wypaleniu były nieistotne. Autorytet/Bunt korelował dodatnio z dogmatyzmem i bezpieczeństwem, a z wypaleniem tylko w grupie resocjalizowanej.
WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Autorytet pełni podwójną rolę – może wspierać adaptację młodzieży, ale też generować obciążenia, co wymaga budowania go na zaufaniu i szacunku, a nie na samym podporządkowaniu.
Bibliografia
AntasJaszczuk, A. (2022). Kryzys autorytetu nauczyciela – konsekwencje i wyzwania wobec edukacji dla zrównoważonego rozwoju. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio J – PaedagogiaPsychologia, 35(2), 125–138. http://dx.doi.org/10.17951/j.2022.35.2.125-138
Basińska, B.A., Gruszczyńska, E. i Schaufeli, W.B. (2023). Polska adaptacja metody oceny wypalenia zawodowego (BAT-PL) autorstwa Schaufeliego i współpracowników. Psychiatria Polska, 57(1), 223–235. https://doi.org/10.12740/PP/OnlineFirst/141563
Baumrind, D. (1991). The influence of parenting style on adolescent competence and substance use. The Journal of Early Adolescence, 11(1), 56–95. https://doi.org/10.1177/0272431691111004
Błaszczak, A. i Klocek, M. (2022). Pomiar otwartego i elastycznego myślenia (POEM): Polska adaptacja kwestionariusza do badania myślenia aktywnie otwartego (AOT). Przegląd Psychologiczny, 65(4), 57–76. https://doi.org/10.31648/przegldpsychologiczny.8131
Czapów, C. (1980). Wychowanie resocjalizujące. Elementy metodyki i diagnostyki. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Czapów, C. i Jedlewski, S. (1971). Pedagogika resocjalizacyjna. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Foucault, M. (1977). Discipline and punish: The birth of the prison. Pantheon Books.
Fromm, E. (2007). Ucieczka od wolności (O, i A. Ziemilscy, tłum.). Czytelnik.
Galarowicz, L. (2023). Autorytet czy partnerstwo w wychowaniu? W: M. Rewera (red.), Wzory i autorytety młodzieży (s. 233–240). Instytut Badań Edukacyjnych.
Giddens, A. (1991). Modernity and self-identity: Self and society in the late modern age. Stanford University Press.
Haidt, J. i Graham, J. (2007). When morality opposes justice: Conservatives have moral intuitions that liberals may not recognize. Social Justice Research, 20(1), 98–116. https://doi.org/10.1007/s11211-007-0034-z
Jarmakowski-Kostrzanowski, T. i Jarmakowska-Kostrzanowska, L. (2016). Polska adaptacja Kwestionariusz kodów moralnych (MFQ-PL). Psychologia Społeczna, 11(4), 489–508.
Jedlewski, S. (1978). Odnowa zakładów dla nieletnich. Wnioski, inspiracje, propozycje. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Klamut, R. (2019). Dwuczynnikowy model doświadczania bezpieczeństwa – założenia teoretyczne i empiryczna weryfikacja: Kwestionariusz doświadczania bezpieczeństwa (KDB). Polskie Forum Psychologiczne, 24(3), 308–323. https://doi.org/10.14656/PFP20190303
Pytka, L. (1991). Pedagogika resocjalizacyjna. Wybrane zagadnienia teoretyczne i metodyczne. Wyższa Szkoła Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej.
Rewera, M. (red.). (2023). Wzory i autorytety młodzieży. Instytut Badań Edukacyjnych.
Copyright (c) 2025 Horyzonty Wychowania
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Uwagi dotyczące praw autorskich
Autorzy publikujący w tym czasopiśmie wyrażają zgodę na następując warunki:
- Autorzy zachowują prawa autorskie, przyznając czasopismu prawo do pierwszej publikacji swojego tekstu jednocześnie zarejestrowanego pod numerem licencji CC BY-ND, która pozwala innym na korzystanie z tego tekstu z uznaniem autorstwa tekstu oraz pierwotnej publikacji w tym czasopiśmie.
- Autorzy proszeni są o nawiązywanie odrębnych, dodatkowych porozumień wynikających z umowy, dotyczących dystrybucji opublikowanej w czasopiśmie wersji tekstu nie na prawach wyłączności (np. opublikowanie go w repozytorium instytucji lub w innym czasopiśmie), z potwierdzeniem pierwszej publikacji w tym czasopiśmie.
Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych:
