Greenwashing in Advertising as an Educational Challenge
Abstrakt
CEL NAUKOWY: Przedstawienie greenwashingu w reklamie jako sposobu manipulowania odbiorcami, a także jako wyzwania edukacyjnego.
PROBLEM I METODY BADAWCZE: Jakie grzechy greenwashingu popełnili nadawcy spotu reklamowego, zatytułowanego W poszukiwaniu źródeł smaku Almette? Jakie stąd płyną wnioski dla praktyki pedagogicznej? W celu zgłębienia tego zagadnienia zastosowano metodę jakościowej analizy oraz interpretacji treści przedmiotowego komunikatu medialnego pod kątem dokonanych manipulacji wobec odbiorców. Przyjęty sposób badania umożliwia interpretowanie rzeczywistości społecznej w sposób naukowy, a jednocześnie uwzględnia subiektywny stosunek do analizowanej reklamy.
PROCES WYWODU: W pierwszej części wywód uwzględnia genezę greenwashingu i jego typowe mechanizmy, a także dane z raportów badań oraz przepisy wprowadzające ochronę konsumentów przed stosowaniem zielonego kłamstwa. Ukazuje to zagadnienie w odpowiednim kontekście, istotnym dla zrozumienia wagi problemu. W toku dalszej analizy wskazano zabiegi manipulacyjne, zastosowane w tytułowym spocie (tzw. grzechy greenwashingu). Na tej podstawie sformułowano wnioski dla praktyki edukacyjnej.
WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Dowiedziono dość licznych nadużyć wobec odbiorców analizowanego spotu. Zrelacjonowano je, bazując na kolejnych sekwencjach fabularnych tego komunikatu medialnego oraz na zastosowanych w nim zabiegach formalnych.
WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Korzystanie z mediów wymaga edukowania społeczeństwa poprzez uczenie ludzi krytycznego podejścia do rozpowszechnianych informacji. Wykorzystanie materiałów faktograficznych podobnych do niniejszego tekstu może przyczyniać się do mniejszej podatności na podobne manipulacje oraz wymuszać na twórcach oraz nadawcach komunikatów medialnych działania niebudzące moralnych wątpliwości.
Bibliografia
Almette. 2020, November 30). W poszukiwaniu źródeł smaku Almette. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=BngtWj7iEZs
Czaja-Chudyba, I. (2020). Myślenie krytyczne w edukacji. Metodyka kształcenia w szkole podstawowej. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/825 z dnia 28 lutego 2024 roku w sprawie zmiany dyrektyw 2005/29/WE i 2011/83/UE w odniesieniu do wzmocnienia pozycji konsumentów w procesie transformacji ekologicznej poprzez lepszą ochronę przed nieuczciwymi praktykami oraz lepsze informowanie (Tekst mający znaczenie dla EOG). (2024). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/uri=CELEX%3A32024L0825
Greenwashing Index. (n.d.). About greenwashing what is greenwashing? It’s whitewashing, but with a green brush. https://www.greenwashingindex.com/about-greenwashing/
Komisja Europejska. (2021, January 28). Przegląd stron internetowych pod kątem pseudoekologicznego marketingu: połowa twierdzeń dotyczących ekologiczności nie jest poparta dowodami. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/ip_21_269
McQuail, D. (2012). Teoria komunikowania masowego (M. Bucholc & A. Szulżycka, Trans.). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Rapley, T. (2013). Analiza konwersacji, dyskursu i dokumentów (A. Gąsior-Niemiec, Trans.). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Silverman, D. (2013). Prowadzenie badań jakościowych (J. Ostrowska, Trans.). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Simon-Kucher & Partners. (2021). Global sustainability study 2021: Consumers are key players for a sustainable future. https://www.simon-kucher.com/sites/default/files/studies/SimonKucher_Global_Sustainability
TerraChoice. (2010). The sins of greenwashing: Home and family edition 2010. https://www.twosides.info/wp-content/uploads/2018/05/Terrachoice_The_Sins_of_Greenwashing_-_Home_and_Family_Edition_2010.pdf
Watson, B. (2016, August 20). The troubling evolution of corporate greenwashing. The Guardian. https://www.theguardian.com/sustainable-business/2016/aug/20/greenwashing-environmentalism-lies-companies
Wieści Rolnicze. (2021, April 7). Rozbudował oborę w mieście za 7 mln zł. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=-H-4qmmqEU4
Wimmer, R.D., & Dominick, J.R. (2008). Mass media. Metody badań (T. Karłowicz, Trans.). Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Copyright (c) 2025 Horyzonty Wychowania

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Uwagi dotyczące praw autorskich
Autorzy publikujący w tym czasopiśmie wyrażają zgodę na następując warunki:
- Autorzy zachowują prawa autorskie, przyznając czasopismu prawo do pierwszej publikacji swojego tekstu jednocześnie zarejestrowanego pod numerem licencji CC BY-ND, która pozwala innym na korzystanie z tego tekstu z uznaniem autorstwa tekstu oraz pierwotnej publikacji w tym czasopiśmie.
- Autorzy proszeni są o nawiązywanie odrębnych, dodatkowych porozumień wynikających z umowy, dotyczących dystrybucji opublikowanej w czasopiśmie wersji tekstu nie na prawach wyłączności (np. opublikowanie go w repozytorium instytucji lub w innym czasopiśmie), z potwierdzeniem pierwszej publikacji w tym czasopiśmie.
Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych:
