Podejście skoncentrowane na rozwiązaniu jako współczesna realizacja idei towarzyszenia wychowawczego
Abstrakt
CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest analiza podejścia skoncentrowanego na rozwiązaniu (SFBT) jako współczesnej realizacji idei towarzyszenia wychowawczego oraz ukazanie jego zbieżności z pedagogiką ignacjańską, dialogiczną i personalistyczną.
PROBLEM I METODY BADAWCZE: Problem badawczy dotyczy sposobu, w jaki podejście skoncentrowane na rozwiązaniu realizuje założenia towarzyszenia wychowawczego we współczesnej pedagogice. Zastosowano analizę i krytyczną interpretację literatury przedmiotu z zakresu pedagogiki, filozofii wychowania oraz SFBT.
PROCES WYWODU: Wywód przedstawia ideę towarzyszenia wychowawczego w pedagogice ignacjańskiej, dialogicznej i personalistycznej, akcentując kategorie podmiotowości, relacji i dialogu. Ponadto omówiono kluczowe założenia SFBT oraz dokonano porównania obu perspektyw, ukazując SFBT jako praktyczną i współczesną realizację idei towarzyszenia wychowawczego.
WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Analiza wykazała, że SFBT w znacznym stopniu realizuje ideę towarzyszenia wychowawczego, szczególnie w zakresie podmiotowości osoby, relacji dialogicznej, rezygnacji z pozycji eksperckiej oraz orientacji na zasoby i zmianę.
WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: SFBT może stanowić wartościowe podejście w edukacji formalnej i nieformalnej, w tym w edukacji szkolnej, pracy profilaktycznej i pomocowej z młodzieżą i młodymi dorosłymi. Analiza ukazuje jego zbieżności z ideą towarzyszenia wychowawczego oraz proponuje ujęcie interdyscyplinarne łączące perspektywę pedagogiczną, filozoficzną i psychoterapeutyczną. Przedstawione ustalenia mają zastosowanie w obszarze teorii pedagogiki, kształcenia nauczycieli i pedagogów oraz refleksji nad praktyką edukacyjną. Na tej podstawie można rekomendować uwzględnienie założeń SFBT w kształceniu pedagogów i nauczycieli jako podejścia wzmacniającego kompetencje relacyjne oraz postawę towarzyszenia. Ustalenia mogą stanowić punkt odniesienia dla dalszych badań w obszarze edukacji, poradnictwa i profilaktyki.
Bibliografia
Anderson, H. (2005). Myths about „not-knowing”. Family Process, 44(4), 497–504.
Berg, I.K. (1994). Family-based services: A solution-focused approach. Norton.
Berg, I.K. i Dolan, Y. (2001). Tales of solutions: A collection of hope-inspiring stories. Norton.
Berg, I.K. i Miller, S.D. (1992). Working with the problem drinker: A solutionoriented approach. Norton.
Buczek, W. (2017). Pedagogika personalno-egzystencjalna ks. Janusza Tarnowskiego. Dialog wychowawczy jako propozycja metody wychowania we współczesnej rodzinie, szkole, społeczeństwie. Polska Myśl Pedagogiczna, 3, 175–191. https://doi.org/10.4467/24504564PMP.17.011.7034
De Jong, P. i Berg, I.K. (2012). Interviewing for solutions. Wadsworth.
Franklin, C., Trepper, T.S., Gingerich, W.J. i McCollum, E.E. (red.). (2011). Solution‐Focused Brief Therapy: A handbook of evidence‐based practice. Oxford University Press.
Glinkowski, W.P. (2014). Kim są uczestnicy Buberowskiego dialogu? Analiza i Egzystencja, 26, 43–60.
Hong, J., Park, I.Y., Yu, M. i Franklin, C. (2025). Solution-Focused Brief Therapy in Korean schools: A meta-analysis. Research on Social Work Practice. https://doi.org/10.1177/10497315251385970
Karababa, A. (2024). A meta-analysis of solution-focused brief therapy for school-related problems in adolescents. Research on Social Work Practice, 34(2), 169–181. https://doi.org/10.1177/10497315231170865
Kim, J.S. i Franklin, C. (2009). Solution-Focused Brief Therapy in schools: A review of the outcome literature. Children and Youth Services Review, 31(4), 464–470. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2008.10.002
Łopatkowa, M. (1992). Pedagogika serca. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Marek, Z. (2017). Pedagogika towarzyszenia: Perspektywa tradycji ignacjańskiej. Akademia Ignatianum w Krakowie.
Ratner, H., George, E. i Iveson, C. (2012). Solution focused brief therapy: 100 key points and techniques. Routledge.
de Shazer, S. (1985). Keys to solution in brief therapy. Norton.
de Shazer, S. (1994). Words were originally magic. Norton.
de Shazer, S. i Dolan, Y. (2012). More than miracles: The state of the art of solution focused brief therapy. Routledge.
Stawnicka-Zwiahel, E. (2014). Stworzeni do relacji. Dialogiczne inspiracje Martina Bubera. Wydawnictwo Adam Marszałek.
Sundman, P. (2016). The solution-focused brief therapy theory development. W: K.R. Santhosh, J. Koorankot i P.K. Raheemudheen (red.), Solution focused approach in behavioural sciences (s. 36–51). Department of Psychology, CDMRP University of Calicut.
Tarnowski, J. (1991). Człowiek – dialog – wychowanie. Zarys chrześcijańskiej pedagogiki personalno-egzystencjalnej. Znak, 9, 69–78.
Tarnowski, J. (1993). Jak wychowywać? Wydawnictwo Akademii Teologii Katolickiej.
Tarnowski, J. (2009). Jak wychowywać? Barykada czy dialog? Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna Adam.
Walulik, A. (2023). Towarzyszenie wychowawcze wobec wirtualnego świata. W: S. Jaskuła (red.), Rzeczywistość hybrydalna. Perspektywa wychowawcza (s. 61–75). Wydawnictwo Księgarnia Akademicka. https://doi.org/10.12797/9788381389624.03
Zatloukal, L. (2025). Varieties of work with preferred futures in solution-focused brief therapy. Contemporary Family Therapy, 47, 339–353. https://doi.org/10.1007/s10591-024-09725-9
Copyright (c) 2026 Horyzonty Wychowania
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Uwagi dotyczące praw autorskich
Autorzy publikujący w tym czasopiśmie wyrażają zgodę na następując warunki:
- Autorzy zachowują prawa autorskie, przyznając czasopismu prawo do pierwszej publikacji swojego tekstu jednocześnie zarejestrowanego pod numerem licencji CC BY-ND, która pozwala innym na korzystanie z tego tekstu z uznaniem autorstwa tekstu oraz pierwotnej publikacji w tym czasopiśmie.
- Autorzy proszeni są o nawiązywanie odrębnych, dodatkowych porozumień wynikających z umowy, dotyczących dystrybucji opublikowanej w czasopiśmie wersji tekstu nie na prawach wyłączności (np. opublikowanie go w repozytorium instytucji lub w innym czasopiśmie), z potwierdzeniem pierwszej publikacji w tym czasopiśmie.
Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych:
