From Perception to Audiation. Theoretical and Practical Contexts in Music Education
Abstrakt
CEL NAUKOWY: Artykuł stanowi próbę ukazania zasygnalizowanego w tytule istotnego, z punktu rozwoju uczących się, procesu wprowadzania jednostki i grup społecznych w świat muzyki i odbioru wartości płynących z kontaktu z nią.
PROBLEM I METODY BADAWCZE: Główna problematyka artykułu wyraża się w pytaniu, jak percepcja muzyki zbliża uczących się do audiacji. Metoda badawcza w aspekcie pogłębionej analizy literatury źródłowej prowadzi do prezentacji wątków ukazujących teoretyczne i praktyczne konteksty zarysowanego tematu z punktu widzenia edukacji muzycznej.
PROCES WYWODU: Artykuł inicjują rozważania ukazujące model praksjalno-estetyczny, dominujący we współczesnej edukacji muzycznej. Te wstępne spostrzeżenia posłużyły do odsłonięcia i opisania wybranych aspektów odbioru muzyki oraz przybliżenie aplikacyjnych kontekstów percepcji i audiacji muzycznej.
WYNKI ANALIZY NAUKOWEJ: Aktywne doświadczanie muzyki w aspekcie edukacyjnym de- terminuje preferencje muzyczne oraz sprzyja tworzeniu gotowości do jej percepcji i wyobrażeń, jakie ona ze sobą niesie, uwalniając emocje i subiektywne odczucia. Pozwala także na sprawcze działanie oparte na praktycznym zagłębieniu się w konstrukcję utworu muzycznego, rozumienie języka, którym posługuje się kompozytor, oraz odczytanie intencji wykonawczych i interpretatorskich. Percepcja słuchowa jest niezbędna do audiacji rozumianej jako myślenie muzyczne, prowadząc do pojmowania znaczenia języka muzyki. Odbiorca, który potrafi rozpoznać, przyswoić i naśladować dźwięki istniejące fizycznie, jest gotowy do nauki audiacji, czyli rozumienia ich znaczenia.
WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Wprowadzanie uczących się w świat muzyki wymaga uwzględnienia zarówno wartości tkwiących w samej muzyce, jak również skłonności uczących się do działania i poznania różnych jej przejawów. Przyjęte stanowisko praksjalno-estetyczne będzie dla nauczających i uczących się wyznacznikiem do dalszych rozważań na temat kontekstów teoretyczno-praktycznych zjawiska percepcji i audiacji muzycznej.
Bibliografia
Adorno, T. W. (1968). Einleitung in die Musiksoziologie. Zwölf theoretische Untersuchungen [Introduction to the sociology of music: Twelve theoretical investigations]. Suhrkamp Verlag.
Behne, K.E. (1990). Hörertypologien. Zur Psychologie des jugendlichen Musikgeschmacks [Listener typologies: On the psychology of youthful musical taste]. Bosse.
Burowska, Z. (1980). Słuchanie i tworzenie muzyki w szkole [Listening to and creating music at school]. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Chęćka-Gotkowicz, A. (2010). Czy umiemy słuchać – typologia odbiorców muzyki [Do we know how to listen? A typology of music listeners]. Estetyka i Krytyka, 2, 25–35.
Copland, A. (1998). How we listen to music. In C. Shrodes, H. Finestone, M. Shugrue & F.M. Belford (Eds.), The conscious reader (p. 441). Allyn & Bacon.
Danel-Bobrzyk, H. et al. (1996). Jak słuchać muzyki w klasach 1–3 [How to listen to music in grades 1–3]. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Elliott, D.J. (1995). Music matters: A new philosophy of music education. Oxford University Press.
Frołowicz, E. (2008). Aktywny uczeń w świecie muzyki. Propozycje dla nauczycieli [An active student in the world of music: Proposals for teachers]. Wydawnictwo Harmonia.
Gordon, E.E. (1997). Umuzykalnienie niemowląt i małych dzieci [Musical development of infants and young children] (E. Kuchtowa & A. Zielińska, Trans.). Wydawnictwo „Zamiast Korepetycji”.
Gordon, E.E. (1999). Sekwencje uczenia się w muzyce. Umiejętności, zawartość i motywy. Teoria uczenia się muzyki [Learning sequences in music: Skills, content, and patterns] (A. Zielińska-Croom & E. Klimas-Kuchtowa, Trans.). Wydawnictwo Uczelniane WSP.
Kisiel, M. (2013). Wielorakie przestrzenie muzyki w edukacji i wychowaniu dziecka w młodszym wieku szkolnym [Multiple dimensions of music in the education and upbringing of younger school-age children]. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Kisiel, M., & Słyk, U. (2022). Inspiracje muzyczne w procesie rozwijania postawy twórczej i kreatywnej aktywności uczniów edukacji wczesnoszkolnej [Musical inspirations in the process of developing creative attitudes and activities among early education students]. Wydawnictwo Naukowe Akademii WSB.
Klus-Stańska, D. (2009). Dyskurs pedagogiki wczesnoszkolnej [The discourse of early childhood pedagogy]. In D. Klus-Stańska (Ed.), Pedagogika wczesnoszkolna – dyskurs, problemy, rozwiązania [Early childhood pedagogy: Discourse, problems, solutions] (pp. 25–78). Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne.
Kołodziejski, M. (2022). Wybrane refleksje nad audiacją gordonowską [Selected reflections on Gordonian audiation]. Roczniki Humanistyczne, 70(12), 277–290.
Kołodziejski, M., & Trzos, P.A. (2013). Środowiskowy wymiar uczenia się muzyki w kontekście rozwoju audiacji [The environmental dimension of learning music in the context of audiation development]. Studia Pedagogiczne. Problemy Społeczne, Edukacyjne i Artystyczne, 22, 163–178.
Meyer, L.B. (1956). Emotion and meaning in music. University of Chicago Press.
Michalski, A. (2012). Teoretyczne podstawy pedagogiki muzyki [Theoretical foundations of music pedagogy]. In A. Michalski (Ed.), Tożsamość pedagogiki muzyki [The identity of music pedagogy] (pp. 68–75). Wydawnictwo Athenae Gedanenses.
Nikolai, H., & Kisiel, M. (2004). Kształtowanie kultury muzycznej uczniów szkoły ogólnokształcącej w świetle programu Dymitra Kabalewskiego [Shaping the musical culture of general school students in light of Dmitri Kabalevsky’s program]. Wychowanie Muzyczne w Szkole, 4, 3–8.
Przychodzińska, M. (1990). Słuchanie muzyki w klasach 1–3. Przewodnik do płytoteki [Listening to music in grades 1–3: A guide to the phonotheque]. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Reimer, B. (1989). Music education and aesthetic education: Past and present. Music Educators Journal, 75, 22–28.
Sacher, W.A. (2004). Słuchanie muzyki a kształtowanie emocjonalności dzieci [Listening to music and shaping children’s emotionality]. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Sacks, O. (2011). Musicophilia: Tales of music and the brain. Pan Macmillan.
Scruton, R. (2024). Estetyka muzyki [The aesthetics of music] (Z. Skowron, Trans.). Polskie Wydawnictwo Muzyczne.
Sherman, L.S., & Plies, D. (2024). Every brain needs music: The neuroscience of making and listening to music. Columbia University Press.
Suświłło, M. (2021). Filozoficzne założenia wczesnej edukacji muzycznej – rozwiązania kompromisowe [Philosophical assumptions of early music education: Compromise solutions]. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 16(1), 11–22. http://dx.doi.org/10.35765/eetp.2021.1659.01
Spychiger, M.B. (1997). Aesthetic and praxial philosophies of music education compared: A semiotic consideration. Philosophy of Music Education Review, 5, 33–41.
Szpunar, M. (2017). Emotywne aspekty recepcji muzycznej [Emotive aspects of musical reception]. Kultura Współczesna, 3, 68–77.
Tarczyński, J. (2000). Aktywne słuchanie muzyki według Batii Strauss [Active listening to music according to Batia Strauss]. Wychowanie Muzyczne w Szkole, 2–3, 91–93.
Wallis, M. (1968). O niewrażliwości estetycznej [On aesthetic insensitivity]. In M. Wallis (Ed.), Przeżycie i wartość: pisma z estetyki i nauce o sztuce 1931–1949 [Experience and value: Writings on aesthetics and art studies, 1931–1949] (pp. 306–311). Wydawnictwo Literackie.
Zwolińska, E.A. (2011). Audiacja. Studium teorii uczenia się muzyki Edwina E. Gordona [Audiation: A study of Edwin E. Gordon’s theory of music learning]. Uniwersytet Kazimierza Wielkiego.
Żyłka, K. (2001). Praktyczne wykorzystanie metody aktywnego słuchania muzyki w szkole podstawowej według Batii Strauss [Practical use of the method of active listening to music in primary school according to Batia Strauss]. Nauczyciel i Szkoła, 3–4, 194–199.
Copyright (c) 2025 Horyzonty Wychowania
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Uwagi dotyczące praw autorskich
Autorzy publikujący w tym czasopiśmie wyrażają zgodę na następując warunki:
- Autorzy zachowują prawa autorskie, przyznając czasopismu prawo do pierwszej publikacji swojego tekstu jednocześnie zarejestrowanego pod numerem licencji CC BY-ND, która pozwala innym na korzystanie z tego tekstu z uznaniem autorstwa tekstu oraz pierwotnej publikacji w tym czasopiśmie.
- Autorzy proszeni są o nawiązywanie odrębnych, dodatkowych porozumień wynikających z umowy, dotyczących dystrybucji opublikowanej w czasopiśmie wersji tekstu nie na prawach wyłączności (np. opublikowanie go w repozytorium instytucji lub w innym czasopiśmie), z potwierdzeniem pierwszej publikacji w tym czasopiśmie.
Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych:
