Anthropocentric Aspects of the Human–Environment Relationship in the Perspective of Sustainable Development
Abstract
RESEARCH OBJECTIVE: The aim of the article is to identify the anthropocentric aspects of the human–environment relationship from the perspective of sustainable development.
THE RESEARCH PROBLEM AND METHODS: The research problem concerns examining the human–environment relations in both theoretical and practical dimensions. The study employed the following methods: literature review, logical analysis, and comparative analysis of data from secondary and own sources.
THE PROCESS OF ARGUMENTATION: The argumentative process consists of three stages: an analysis of the human–environment relationship in the context of the evolution of scientific interpretation; an examination of human behavior toward the environment within the Anthropocene approach; and an analysis of the perception of ecological issues from the perspective of sustainable development.
RESEARCH RESULTS: Anthropocentric processes require environmental awareness in society regarding the perception and use of the environment. Knowledge is crucial in environmental protection, therefore, education and shaping the ecological awareness of people, especially the younger generation, play a vital role. This will influence the ecological behavior.
CONCLUSIONS, RECOMMENDATIONS AND APPLICABLE VALUE OF RESEARCH: Within the value system of society, attitudes toward the environment and its protection are changing, as it is reflected in the growing social sensitivity to various types of pollution. Today, the need for ecological action to protect our planet is becoming increasingly recognized. However, ecological ideology may lead to a negative impact on socio-economic development and the standard of living. This requires not only environmental awareness within society, but also consideration of a broader socio-economic perspective. It concerns the global influence of other economies that are not subject to restrictive environmental regulations. The social role of education should be to build ecological awareness in order to contribute to the shaping of values, attitudes and behaviors in the development of current and future society.
References
Adamczyk, J. (2001). Koncepcja zrównoważonego rozwoju w zarządzaniu przedsiębiorstwem. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie.
Adamczyk, J. i Adamczyk-Kowalczuk, M. (2022). What do they feel, do, and expect? The young generation’s perception of environmental problems and sustainable development goals in the context of quality of life. Sustainability, 14(23), 15551. https://doi.org/10.3390/su142315551
Akerlof, G.A. i Shiller, R.J. (2021). Złowić frajera. Ekonomia, manipulacja i oszustwa (Z. Matkowski, tłum.). Polskie Towarzystwo Ekonomiczne.
Berger, R. (2011). Green growth, green profit: How green transformation boosts business. Palgrave Macmillan.
Bińczyk, E. (2017). Dyskursy antropocenu a marazm środowiskowy początków XXI wieku. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej Organizacja i Zarządzanie, 112, 50–51.
Brown, R.L. (1982). Jutro może być za późno (L. Biegański, tłum.). Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Ciborowski, A. (1981). Polityka kształtowania środowiska. Wybrane elementy. Wiedza Powszechna.
Crutzen, P.J. i Stoermer, E.F. (2000). The Anthropocene. IGBP Newsletter, 41, 17–18.
Enerad.pl (2025, 14 stycznia). Eurostat: Emisje CO2 w UE spadły o 18% w stosunku do 2013 roku. https://enerad.pl/eurostat-emisje-co2-w-ue-spadly-o-18-w-stosunku-do-2013-roku/
Fleszar, M. (1972). Zanieczyszczanie i ochrona środowiska naturalnego w świecie. Polski Instytut Spraw Międzynarodowych.
Gifford, R., Steg, L. i Reser, J.P. (2011). Environmental psychology. W: P. Martin, F. Cheung, M. Kyrios, L. Littlefield, M. Knowles, B. Overmier i J.P. Prieto (red.), IAAP handbook of applied psychology (s. 440–470). Wiley Blackwell.
Hurwicz, L. (2008). But who will guard the guardians? American Economic Review, 98(3), 577–585.
Jan Paweł II (1995). Laborem exercens. Wydawnictwo Księgarni Archidiecezjalnej.
Johansson, A. (1997). Czysta technologia, środowisko, technika, przyszłość (A. Doniec, tłum.). Wydawnictwo Naukowo-Techniczne.
Kamiński, W. i Tomczak, E. (2010). Globalne ocieplenie – natura czy działalność człowieka? Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 49(1), 55–56.
Kolenda, Z. (2008). Zmiany klimatu – apokalipsa vs zdrowy rozsądek. Chemik, 61(11), 607–614.
Komitet Nauk Geologicznych PAN (2019). Stanowisko Komitetu Nauk Geologicznych PAN w debacie klimatycznej. https://www.kngpan.agh.edu.pl/wp-content/uploads/Stanowisko-KNG_klimat_2019.pdf
Ledwoń, K. (1998). Ekologiczne podstawy kształtowania technosfery. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Meadows, D.H., Meadows, D.L. i Randers, J. (1995). Przekraczanie granic. Globalne załamanie czy bezpieczna przyszłość? (Z. Dobrska, tłum.). Centrum Uniwersalizmu przy Uniwersytecie Warszawskim, Polskie Towarzystwo Współpracy z Klubem Rzymskim.
Nordhaus, W. (2013). The climate casino: Risk, uncertainty, and economics for a warming world. Yale University Press.
Obłąkowska, K.A. (2024). Polacy o Europejskim Zielonym Ładzie i przyszłości Rzeczypospolitej Polskiej. W: A. Bartoszewicz (red.), Drapieżny zielony (nie) ład (s. 28–49). NSZZ „Solidarność”& Tysol. https://preczzzielonymladem.pl/wp-content/uploads/2024/10/Zielony_Lad_07A_online.pdf
Pyłka-Gutkowska, E. (1996). Ekologia z ochroną środowiska. Przewodnik. Wydawnictwo „Oświata”.
Radecki, W. (1995). Wykroczenia i przestępstwa przeciwko środowisku. Przewodnik po przepisach. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Realizacja celów zrównoważonego rozwoju w Polsce. Raport 2018. (2018). http://unic.un.org.pl/files/259/Polska_VNR_20180615.pdf
Rogall, H. (2010). Ekonomia zrównoważonego rozwoju. Teoria i praktyka (J. Gilewicz, tłum.). Wydawnictwo Zysk i S-ka.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1119 z dnia 30 czerwca 2021 r. w sprawie ustanowienia ram na potrzeby osiągnięcia neutralności klimatycznej i zmiany rozporządzeń (WE) nr 401/2009 i (UE) 2018/1999 (Europejskie prawo o klimacie). (2021). Dz. U. L 243 z 9.7.2021. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=CELEX:32021R1119
Światowa Komisja ds. Środowiska i Rozwoju. (1991). Nasza wspólna przyszłość. Raport Światowej Komisji do Spraw Środowiska i Rozwoju (U. Grzelońska i E. Kolanowska, tłum.). Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. (2021). Dz. U. z 2021 r., nr 62, poz. 627. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20010620627
U’Thant, S. (1969). Człowiek i jego środowisko. Raport Sekretarza Generalnego ONZ z dnia 26 maja 1969 roku. Biuletyn Polskiego Komitetu ds. UNESCO, 1, 7.
vanLoon, G.W. i Duffy, S.J. (2018). Environmental chemistry: A global perspective. Oxford University Press.
Winpenny, J.T. (1995). Wartość środowiska. Metody wyceny ekonomicznej (K. Kafel i I. Szymaniak, tłum.). Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Woś, A. (1995). Ekonomika odnawialnych zasobów naturalnych. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Copyright (c) 2025 HORIZONS OF EDUCATION
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Authors who publish in this journal agree to the following terms:
- Authors retain the copyright to their work while granting the journal the right of first publication. The work will be simultaneously licensed under a CC BY-ND license, which permits others to share the work with proper credit given to the author and the original publication in this journal.
- Authors may enter into additional, non-exclusive agreements for the distribution of the published version of the work (e.g., posting it in an institutional repository or publishing it in another journal), provided that the original publication in this journal is acknowledged.
We allow and encourage authors to share their work online (e.g., in institutional repositories or on personal websites) both before and during the submission process, as this can foster beneficial exchanges and lead to earlier and increased citations of the published work. (See The Effect of Open Access). We recommend using any of the following academic networking platforms:
