Natural Law in Relation to Human Life as a Fundamental Value in the Work of a Psychologist
Abstrakt
CEL NAUKOWY: Celem teoretycznym artykułu jest pokazanie koncepcji prawa naturalnego. Celem praktycznym jest ukazanie znaczenia prawa naturalnego w odniesieniu do życia ludzkiego jako wartości nadrzędnej w pracy zawodowej psychologa.
PROBLEM I METODY BADAWCZE: Problem badawczy można by sformułować w formie pytania: Jakie znaczenie ma postawa psychologa odwołującego się do prawa naturalnego w kontekście poszanowania ludzkiego życia? W pracy zastosowano metodę krytycznej analizy i syntezy literatury przedmiotu z zakresu prawa naturalnego i stanowionego oraz etyki zawodu psychologa.
PROCES WYWODU: Poddano naukowej refleksji koncepcję prawa naturalnego i stanowionego w odniesieniu do podejmowania adekwatnej postawy psychologa w jego konkretnej aktywności w sytuacji ukazania klientowi/pacjentowi wartości ludzkiego życia.
WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Psycholog ma moralny obowiązek zaprezentowania koncepcji prawa naturalnego i stanowionego w sytuacji podejmowania decyzji pacjenta/klienta odnoszącej się do wartości ludzkiego życia, zwłaszcza w sytuacji ochrony ludzkiego życia od poczęcia do naturalnej śmierci.
WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: W codziennej pracy psycholog powinien zachować obiektywność w sytuacjach dylematów etycznych pacjentów i klientów. Stąd też ważne jest umiejętne przekazanie informacji o założeniach prawa naturalnego i stanowionego w aspekcie ludzkiego życia. Warto tę problematykę włączyć w obszar kształcenia studentów psychologii, zwłaszcza takich przedmiotów jak: poradnictwo i diagnostyka psychologiczna oraz etyka zawodu psychologa. Zagadnienia te powinny być również włączone do nowej wersji kodeksu etyczno-zawodowego psychologa.
Bibliografia
Aureliusz, M. (2016). Rozmyślania (M. Reiter, Trans.). Wydawnictwo Helion.
Buckle, S. (1998). Prawo naturalne (P. Łuków, Trans.). In P. Singer (Ed.), Przewodnik po etyce (pp. 199–213). Książka i Wiedza.
Buczyński, F. (2002). Wychowanie ku śmierci. In M.Z. Stepulak (Ed.), Dylematy etyczno-zawodowe psychologa (pp. 197–206). Towarzystwo Naukowe KUL.
Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms as amended by Protocols No. 11 and No. 14. (1950). Council of Europe. https://rm.coe.int/1680063765
Ćwikła, L. (2016). Prawo naturalne. In K. Chałas & A. Maj (Eds.), Encyklopedia aksjologii (pp. 878–884). Polskie Wydawnictwo POWLEN.
Declaration of independence. (1776). https://www.archives.gov/founding-docs/declaration-transcript
Dennet, D.C. (2018). Świadomość. (E. Stokłosa, Trans.). Copernicus Center Press.
Dudziak, U., & Jęczeń, J. (Eds.). (2013). Życie czy śmierć? Ochrona życia w Europie Środkowo-Wschodniej. Wydawnictwo KUL.
Dunn, R.H.P. (1997). Etyka dla lekarzy, pielęgniarek i pacjentów (B. Opolska-Kokoszka & M. Namysłowska, Trans.). Wydawnictwo Biblos.
Epiktet. (1961). Diatryby. Encheiridion z dodaniem fragmentów oraz Gnomologium Epiktetowego (L. Joachimowicz, Trans.). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Farnsworth, W. (2022). Jak praktykować stoicyzm (L. Sielicki, Trans.). Wydawnictwo Helion.
Finnis, J. (2001). Prawo naturalne i uprawnienia naturalne (K. Lossman, Trans.). Wydawnictwo ABC.
Grocholewski, Z. (2009). Refleksje na temat prawa. Wydawnictwo „Homo Dei”.
Harari, Y.N. (2025). Homo deus. Krótka historia jutra (M. Romanek, Trans.). Wydawnictwo Literackie.
Hervada, J. (2011). Prawo naturalne. Wprowadzenie (A. Dorabialska, Trans.). Wydawnictwo Petrus.
Irvine, W.B. (2020). Wyzwanie stoika. Jak dzięki filozofii odnaleźć w sobie siłę, spokój i odporność psychiczną (O. Siara, Trans.). Insignis.
Jan Paweł II. (1995). Encyklika Evangelium vitae Ojca Świętego Jana Pawła II do biskupów, do kapłanów i diakonów, do zakonników i zakonnic, do katolików świeckich oraz do wszystkich ludzi dobrej woli o wartości i nienaruszalności życia ludzkiego. Tygodnik Katolicki „Niedziela”.
Kalinowski, M. (2013). Aborcja. In R. Kamiński, G. Pyźlak & J. Goleń (Eds.), Duszpasterstwo rodzin. Refleksja naukowa i działalność pastoralna (pp. 239–246). „Bonus Liber” Wydawnictwo i Drukarnia Diecezji Rzeszowskiej.
Katechizm Kościoła katolickiego. (1994). Pallottinum.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. (1997). Dz. U. 1997, Nr 78, item 483. https://dziennikustaw.gov.pl/DU/1997/s/78/483
Krąpiec, M A. (1993). Człowiek i prawo naturalne. Wydawnictwo KUL.
Mazurek, F.J. (2004). Katolicka nauka społeczna. In M. Libiszowska-Żółkowska & J. Mariański (Eds.), Leksykon socjologii religii. Zjawiska, badania, teorie (pp. 178–181). Verbinum. Wydawnictwo Księży Werbistów.
Olejnik, S. (1996). Etyka lekarska. „Unia”.
Petraniuk, J. (2012). Prawo naturalne. In E. Gigilewicz (Ed.), Encyklopedia katolicka (Vol. 16, pp. 312–314). TN KUL.
Piana, G. (2000). Prawo naturalne. In H. Witczyk (Ed.), Encyklopedia chrześcijaństwa. Historia i współczesność. 2000 lat nadziei (pp. 598–599).Wydawnictwo JEDNOŚĆ.
PTP. (1992). Kodeks etyczno-zawodowy psychologa. Polskie Towarzystwo Psychologiczne.
Seneka, L.A. (1963). Dialogi (L. Joachimowicz, Trans.). Instytut Wydawniczy „Pax”.
Seneka, L.A. (1965). Pisma filozoficzne. Vol. 2 (L. Joachimowicz, Trans.). Instytut Wydawniczy „Pax”.
Seneka, L.A. (1998). Listy o moralności (M. Olszowski, Trans.). Instytut Wydawniczy „Pax”.
Stankiewicz, P. (2021). Sztuka życia według stoików. Wydawnictwo WAB.
Stepulak, M.Z. (2010). Profilaktyczna strategia działań antyaborcyjnych w systemie rodzinnym. In M.Z. Stepulak (Ed.), Małżeństwo i rodzina wobec aborcji (pp. 189–200). Wydawnictwo KUL.
Stepulak, M.Z. (2020). Leksykon etyki zawodu psychologa. 101 podstawowych pojęć. TN KUL.
Szewczuk, W. (1998). Życie ludzkie. In W. Szewczuk (Ed.), Encyklopedia psychologii (pp. 1127–1133). Fundacja Innowacja.
Szostek, A. (2015). Prawo naturalne. In J. Mariański (Ed.), Leksykon socjologii moralności (pp. 626–630). Zakład Wydawniczy »NOMOS«.
Ślipko, T. (1994). Granice życia. Wydawnictwo WAM.
Toeplitz, Z. (2017). Jak uczyć etyki zawodowej na studiach psychologicznych. W J. Brzeziński, B. Chyrowicz, Z. Toeplitz & M. Toeplitz-Winiewska (Eds.), Etyka zawodu psychologa (pp. 241–252). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Tokarczyk, R.A. (2009). Klasycy praw natury. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Universal declaration of human rights. (1948). United Nations. https://www.un.org/en/about-us/universal-declaration-of-human-rights
Vardy, P., & Grosch, P. (1995). Etyka. Poglądy i problemy (J. Łoziński, Trans.). Wydawnictwo Zysk i S-ka.
Zdybel, L. (1994). Prawo naturalne. In S. Jedynak (Ed.), Mały słownik etyczny (pp. 184–185). Oficyna Wydawnicza Branta.
Copyright (c) 2026 Horyzonty Wychowania
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Uwagi dotyczące praw autorskich
Autorzy publikujący w tym czasopiśmie wyrażają zgodę na następując warunki:
- Autorzy zachowują prawa autorskie, przyznając czasopismu prawo do pierwszej publikacji swojego tekstu jednocześnie zarejestrowanego pod numerem licencji CC BY-ND, która pozwala innym na korzystanie z tego tekstu z uznaniem autorstwa tekstu oraz pierwotnej publikacji w tym czasopiśmie.
- Autorzy proszeni są o nawiązywanie odrębnych, dodatkowych porozumień wynikających z umowy, dotyczących dystrybucji opublikowanej w czasopiśmie wersji tekstu nie na prawach wyłączności (np. opublikowanie go w repozytorium instytucji lub w innym czasopiśmie), z potwierdzeniem pierwszej publikacji w tym czasopiśmie.
Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych:
