Education for Humanitarianism in Light of Irène and Ève Curie’s Childhood
Abstract
RESEARCH OBJECTIVE: The aim of this article is to reconstruct the pedagogical implications revealed in the childhood memories of the Curie sisters, Irène and Ève.
THE RESEARCH PROBLEM AND METHODS: The main question is – whether and how the Curie family implemented education in the spirit of humanitarianism, with a sense of responsibility for themselves and other people, as well as for the social, scientific and natural good. The actions taken in the form of analysis of documents, diaries and letters of the Curie family aim to reveal how the educational experiences gained from the family home could have influenced the adult lives of the sisters.
THE PROCESS OF ARGUMENTATION: The analysis undertaken in the text focuses on the procedures, principles and forms of educational influences that shaped the educational everyday life of this family. The backdrop of reconstruction was withdrawn from humanity.
RESEARCH RESULTS: The upbringing in the Curie household did not bear the marks of authoritarianism. Instead, we are dealing here with parental support for self-reflection. The children made their own decisions by experimenting on various levels. In the Curie family, concern for human, animal and natural aspects was an important element of the upbringing of subsequent generations. The educational activities described were based primarily on developing in children an unlimited curiosity about the world and intellectual and ethical perspicacity.
CONCLUSIONS, RECOMMENDATIONS AND APPLICABLE VALUE OF RESEARCH: In the discussed cognitive scope, the most important point of reference is the phenomenon of the role of parents as the first teachers, whose attitude and actions have a direct impact on the intellectual and moral development of their offspring, especially in terms of shaping the understanding of the importance of values related to the concept of interpersonal and interspecies humanitarianism.
References
Archer, M.S. (2000). Being human: The problem of agency. Cambridge University Press.
Arnold, A. (2010). Słownik języka polskiego. Wydawnictwo Szkolne PWN.
Braga, J.P., & Nascimento, C.K. (2017). Trailblazer: When Marie Curie went to Brazil, Nature, 551, 440. https://www.nature.com/articles/d41586-017-07236-2
Buller, D.J. (2005). Adapting minds evolutionary psychology and the persistent quest for human nature. MIT Press.
Chutorański, M. (2024). Postawić świat w centrum! (Post)humanistyczna wyobraźnia pedagogiki. Er(r)go, 48, 119–134.
Cieślak, W. (2023). Zasady humanizmu i humanitaryzmu w polskim prawie karnym. Studia Prawnoustrojowe, 61, 37–48. https://czasopisma.uwm.edu.pl/index.php/sp/article/view/9113/6985
Conkling, W. (2016). Radioactive! How Irène Curie & Lise Meitner revolutionized science and changed the world. Algonquin Young Readers.
Curie, È. (1946). Maria Curie. Wydawnictwo Galster, Lauter, Rutkowski.
Domecka, M. (2013). Wprowadzenie. In M. Archer, Człowieczeństwo. Problem sprawstwa. Zakład Wydawniczy »Nomos«.
Emling, S. (2013). Maria Skłodowska-Curie i jej córki. Opowieść o najsłynniejszej w dziejach rodzinie naukowców (W. Górnaś, Trans.). Wydawnictwo Muza.
Gola, B. (2022). Wychowanie do wartości ekologicznych. Którędy do budowania więzi dzieci z przyrodą? Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 17(4/67), 95–107.
Gołąb-Meyer, Z. (2004). Lekcje Marii Skłodowskiej Curie. Notatki Isabelle Chavannes z 1907. Foton, 85, 61–65.
Grochocka, M. (2011). Maria Curie i córki. Listy. Wydawnictwo Dolnośląskie.
Hessen, S. (1997a). O sprzecznościach i jedności wychowania. Zagadnienia pedagogiki personalistycznej. Żak.
Hessen, S. (1997b). Podstawy pedagogiki. Wydawnictwo Żak.
Janiak, M.K., & Mothersill, C. (2022). Marie and Irène Curie, two brilliant women who pioneered the development of nuclear chemistry, radiotherapy, and radiobiology. International Journal of Radiation Biology, 98(3), 276–279. https://doi.org/10.1080/09553002.2021.1931528
Joliot-Curie, I. (2014). Nobel Prize lecture: Artificial production of radioactive elements. The Nobel Prize. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1935/joliot-curie-lecture.html
Joliot-Curie, I. (2020). Maria Curie – moja matka. Wydawnictwo Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie.
Kienzler, I. (2016). Maria Skłodowska-Curie. Złodziejka mężów. Życie i miłości. Wydawnictwo Bellona.
Latour, B. (2010). Polityka natury. Nauki wkraczają do demokracji (A. Czarnacka, Trans.). Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
Lejman, J. (2015). Człowiek a zwierzę. Biologiczne i kulturowe źródła antropocentryzmu. Wschodni Rocznik Humanistyczny, 11, 283–293.
Lubenau, J.O. (2012). Wizyta Marii Skłodowskiej-Curie w Stanach Zjednoczonych w 1921 roku. Nowotwory. Journal of Oncology, 62(2), 123–129.
Łukaszewicz, R.M. (1996). “Leczenie głupoty” i… czyli Salony Edukacji Ekologicznej NATURAmy. Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Łukaszewicz, R.M. (2010). Wrocławska Szkoła Przyszłości. Dla duchowości, dla wyobraźni, dla praktyki. Wydawnictwo Fundacja Wolne Inicjatywy Edukacyjne.
Marzec, A. (2011). Zmierzch natury – w stronę ekologii politycznej Bruno Latoura. Kultura Współczesna. Teoria, Interpretacje, Praktyka, 1, 210–216. https://www.academia.edu/1650159/Zmierzch_natury_W_stron%C4%99
McKown, R. (1962). She lived for science. Irène Joliot-Curie. Macmillan & Co.
Miller, A. (2007). Rhetoric, paideia and the old idea of a liberal education. Journal of Philosophy of Education, 41(2), 183–206. https://doi.org/10.1111/j.1467-9752.2007.00558.x
Obrycka, M. (2020a). Humanitaryzm i wychowanie – perspektywa posthumanistyczna. Kwartalnik Pedagogiczny, 2/256, 9–27.
Obrycka, M. (2020b), W stronę posthumanizmu. O wychowaniu do humanitaryzmu międzygatunkowego. Wydawnictwo Adam Marszałek.
Olszewski, W. (2012). Biografia: Irene Joliot-Curie (1897–1956). Storytelling Teaching Mode. https://www.science-story-telling.eu/fileadmin/content/projekte/storytelling/biografien/biografien-pol/joliotcurie-biografie-pl.pdf
Pospieszny, T. (2023). Irena Joliot-Curie. Radowa dziedziczka. Wydawnictwo Sophia & Polskie Towarzystwo Chemiczne.
Quéré, Y. (2004). Nowoczesna pedagogika (M. Jarosiewicz, Trans.). In E. Czarnecka-Żołek (Ed.), Lekcje Marii Skłodowskiej-Curie. Notatki Isabelle Chavannes z 1907 roku. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Quinn, S. (1999). Marie Curie: A life. Simon & Schuster.
Schreiber, H., & Wyciechowska, I. (2017). Wstęp. In È. Curie, Podróż wśród wojowników. Wydawnictwo Akademickie Dialog.
Skowroński, A. (2006). Zrównoważony rozwój perspektywą dalszego postępu cywilizacyjnego. Problemy Ekorozwoju, 1(2), 47–57.
Sobieszczak-Marciniak, M. (2011). Maria Skłodowska-Curie. Kobieta wyprzedzająca epokę. Wydawnictwo Multico.
Sobol, E. (red.). (2005). Słownik języka polskiego. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Spranger, E. (1985). O teorii rozumienia i psychologii nauk o duchu (U. Schrade, Trans.). Instytut Filozofii i Socjologii PAN.
Wróblewski, A.K. (2004) Przedmowa do wydania polskiego. In E. Czarnecka-Żołek (Ed.), Lekcje Marii Skłodowskiej-Curie. Notatki Isabelle Chavannes z 1907 roku. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Wróblewski, A.K. (2023). Historia fizyki. Od czasów najdawniejszych do współczesności. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Zajadło, J. (2005). Dylematy humanitarnej interwencji. Historia – etyka – polityka – prawo. Wydawnictwo Arche.
Zieliński, P. (2023). Wychowanie do człowieczeństwa Eduarda Sprangera. Studia Edukacyjne, 70, 185–199. https://pressto.amu.edu.pl/index.php/se/article/view/43952/36456
Zieliński, P. (2024). Samowychowanie w kontekście psychologii egzystencjalnej i aksjologii Rollo Maya. Studia z Teorii Wychowania, 15(4/49), 19–30. https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.8969
Copyright (c) 2026 HORIZONS OF EDUCATION
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Authors who publish in this journal agree to the following terms:
- Authors retain the copyright to their work while granting the journal the right of first publication. The work will be simultaneously licensed under a CC BY-ND license, which permits others to share the work with proper credit given to the author and the original publication in this journal.
- Authors may enter into additional, non-exclusive agreements for the distribution of the published version of the work (e.g., posting it in an institutional repository or publishing it in another journal), provided that the original publication in this journal is acknowledged.
We allow and encourage authors to share their work online (e.g., in institutional repositories or on personal websites) both before and during the submission process, as this can foster beneficial exchanges and lead to earlier and increased citations of the published work. (See The Effect of Open Access). We recommend using any of the following academic networking platforms:
