Getting Married in Late Medieval England and Poland
Abstrakt
CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest zbadanie zasad i warunków zawarcia ważnego i szczęśliwego małżeństwa pomiędzy właścicielami ziemskimi w XV-wiecznej Anglii i Polsce.
PROBLEM I METODY BADAWCZE: Analiza małżeństw zawieranych w Anglii i Polsce została przeprowadzona przy zastosowaniu podejścia porównawczego. W przypadku Anglii wykorzystano autentyczne XV-wieczne źródła, takie jak listy rodziny Paston, a w przypadku Polski – z powodu braku podobnego zbioru w polskich archiwach – inne dokumenty, takie jak akta sądowe, statuty biskupie, kroniki lub annały itp.
PROCES WYWODU: W pierwszej kolejności zaprezentowane zostały czynniki decydujące o wyborze małżonka, tj. przyczyny społeczno-ekonomiczne, polityczne oraz emocjonalne. Następnie przedstawiono sposoby prowadzenia przedślubnych negocjacji. Ostatnia część poświęcona jest składaniu przysięgi małżeńskiej.
WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Porównanie praktyk zawierania małżeństw w średniowiecznej Anglii i Polsce pokazuje, że chociaż małżeństwa z miłości były rzadziej dokumentowane niż małżeństwa z rozsądku, to w wielu przypadkach w obu krajach miłość przeważała nad obyczajem, a jedynym bezwzględnie koniecznym warunkiem zawarcia ważnego małżeństwa były verba de praesenti (słowa w czasie teraźniejszym), wymieniane przez partnerów.
WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Wartością dodaną analizy było ujawnienie pewnych różnic między kulturą piśmienniczą w Anglii i Polsce. Podczas gdy w XV-wiecznej Anglii listy prywatne pisane były w języku narodowym, w Polsce listy podobnie jak inne źródła historyczne komponowano nadal w dużej mierze po łacinie – robili to na zlecenie profesjonalni pisarze. Muszą one dopiero zostać przetłumaczone na współczesny język polski i angielski, jeśli mają być dostępne szerszej publiczności.
Bibliografia
Bennett, H. S. (1951). The Pastons and Their England. Cambridge: Cambridge University Press.
Bogucka, M. (2004). Women in Early Modern Polish Society, Against the European Background. Aldershot: Ashgate.
Bruce-Boswell, A. (1936). Poland and Lithuania in the Fourteenth and Fifteenth Centuries, The Cambridge Medieval History, vol. VIII, 556-586.
Capellanus, A. (1969). The Art of Courtly Love, ed. and trans. by J. J. Parry. New York: Norton.
Castor, H. (2005). Blood and Roses. The Paston Family in the Fifteenth Century. London: Faber and Faber.
Davis, N. (ed.). (2004). Paston Letters and Papers of the Fifteenth Century, part 1. Oxford: Oxford University Press.
Gies, F. and J. (1987). Marriage and the Family in the Middle Ages. Michigan: Harper & Row.
Haskell, A. S. (1973). The Paston Women on Marriage in Fifteenth-Century England. Viator, 4, 459-471.
Heyzmann, U. (ed.) (1875). Statuta Alberti Jastrzębiec episcopi Cracoviensis. In: Heyzmann U. (ed.). Starodawne Prawa Polskiego Pomniki [The Ancient Monuments of Polish Law], vol. 4, 73-74.
Hunt, P. (1962). Fifteenth Century England. Pittsburgh: University of Pittsburgh Press.
Kurtyka, J. (1997). Tęczyńscy: studium z dziejów polskiej elity możnowładczej w średniowieczu [The Lords of Tęczyn: A Historical Study of the Polish Elites of Magnates in the Middle Ages]. Kraków: Secesja.
Laberschek, J. (1999). Początki i rozwój miasta Szczekociny do końca XV w. Uwagi do genealogii Szczekockich herbu Odrowąż [Beginnings and Development of the Town of Szczekociny until the End of the Fifteenth Century. Notes on the Genealogy of the Szczekocki Family of the Odrowąż Coat of Arms]. In: O. Dyba, S. Kołodziejski, R. Marcinek (eds.), Patientia et tempus: księga jubileuszowa dedykowana doktorowi Marianowi Korneckiemu [Patientia et tempus: Studia Gratulatoria Dedicated to Marian Kornecki. PhD]. Warszawa: Ośrodek Dokumentacji Zabytków; Kraków: Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego, 105-120.
Mikoś, M. J. (ed). (1999). Polish Literature from the Middle Ages to the End of the Eighteenth Century: A Bilingual Anthology. Warszawa: Constans.
Rej, M. (1956). Żywot człowieka poczciwego [Life of an Honest Man]. Wrocław: Zakład im. Ossolińskich.
Sułkowska-Karaś I., Kuraś S., Wajs H. (eds.). (1992). Bullarium Poloniae: litteras apostolicas aliaque monumenta Poloniae Vaticana continens, vol. 4, no 2368. Rzym-Lublin.
Szweda, A. (2001). Ród Grzymałów w Wielkopolsce [The Grzymala Family in Greater Poland]. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Szybkowski, S. (2009). Kochali się, czy nie kochali? O trudnościach badawczych dotyczących ustalenia wzajemnych relacji uczuciowych między małżonkami w średniowiecznej Polsce (na przykładzie kujawskiej elity szlacheckiej z lat 1370-1501) [Did They Love Each Other or Not? On Research Difficulties Regarding Mutual Emotional Relations between Spouses in Medieval Poland (Using the Example of the Cuiavian Nobility from 1370 to 1501)]. In: B. Możejko and Anna Paner (eds.), Miłość w czasach dawnych [Love in Ancient Times]. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 131-146.
Szymczakowa, A. (2004). Gentry Marriage in the Late Middle Ages. Love or Strategy? In: Quaestiones Medii Aevi Novae, vol. 9: Family. Warszawa: Fundacja Centrum Badań Historycznych, 65-88.
Szymczakowa, A. (2013). Obrazki z życia małżeńskiego (i nie tylko) w Polsce centralnej w średniowieczu [Scenes from Married Life (Among Others) from Medieval Central Poland]. In: B. Wojciechowska, W. Kowalski (eds.), Rycerze, wędrowcy, kacerze: studia z historii średniowiecznej i wczesnonowożytnej Europy Środkowej [Knights, Wanderers, and Heretics: Studies on the History of Medieval and Early Modern Central Europe]. Kielce: Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Kochanowskiego, 347-355.
Szymczakowa, A. (2009). Skandal w rodzinie Orchowskich, czyli mezalians po polsku [A Scandal in the Orchowscy Family, or an Unequal Marriage in the Polish Context]. In: J. Dzięgielewski et al. (eds.), Veritati serviens. Księga pamiątkowa Ojcu Profesorowi Januszowi Zbudniewkowi zp [Veritati serviens. Studia Gratulatoria Dedicated to Father Professor Janusz Zbudniewek zp]. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, 715-728.
Watt, D. (2004). The Paston Women: Selected Letters. Cambridge: D. S. Brewer.
Wojciechowska, B. (2015). Małżeństwo w ustawodawstwie synodalnym Kościoła polskiego w późnym średniowieczu [Marriage Under the Synod Law of the Polish Church in the Late Middle Ages], Czasopismo Prawno-Historyczne, 67, 21-29.
Copyright (c) 2020 Dominika Ruszkiewicz
![Creative Commons License](http://i.creativecommons.org/l/by-nd/4.0/88x31.png)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Uwagi dotyczące praw autorskich
Autorzy publikujący w tym czasopiśmie wyrażają zgodę na następując warunki:
- Autorzy zachowują prawa autorskie, przyznając czasopismu prawo do pierwszej publikacji swojego tekstu jednocześnie zarejestrowanego pod numerem licencji CC BY-ND, która pozwala innym na korzystanie z tego tekstu z uznaniem autorstwa tekstu oraz pierwotnej publikacji w tym czasopiśmie.
- Autorzy proszeni są o nawiązywanie odrębnych, dodatkowych porozumień wynikających z umowy, dotyczących dystrybucji opublikowanej w czasopiśmie wersji tekstu nie na prawach wyłączności (np. opublikowanie go w repozytorium instytucji lub w innym czasopiśmie), z potwierdzeniem pierwszej publikacji w tym czasopiśmie.
Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych: