Bibliotherapy in the Prevention of Digital Addiction Among Children and Young People
Abstrakt
CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest ukazanie możliwości stosowania biblioterapii w programach z zakresu profilaktyki uzależnień cyfrowych kierowanych do dzieci i młodzieży.
PROBLEM I METODY BADAWCZE: Zastosowaną metodą była analiza materiału źródłowego zawartego w dokumentacji programów profilaktycznych realizowanych w Gminnej Bibliotece Publicznej w Pysznicy. Poszukiwano odpowiedzi na pytania: Jaką literaturę dziecięcą i młodzieżową wykorzystano w ramach warsztatów biblioterapeutycznych? Jakich dotyczyła ona problemów? Jakie, oprócz biblioterapii, zastosowano dodatkowe techniki i formy oddziaływań względem uczestników?
PROCES WYWODU: W artykule ukazano biblioterapię jako jedną z technik arteterapii oraz omówiono możliwości jej zastosowania w programach profilaktycznych dla dzieci i młodzieży na przykładzie Gminnej Biblioteki Publicznej w Pysznicy.
WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: W programach profilaktycznych wykorzystano literaturę ukazującą problem bezpiecznego korzystania z internetu oraz zagrożeń związanych z nadmierną aktywnością w wirtualnym świecie. Oprócz biblioterapii stosowano także inne techniki arteterapii, tj. plastykoterapię, muzykoterapię oraz filmoterapię.
WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Biblioterapia może być atrakcyjną formą profilaktyki uzależnień cyfrowych wśród dzieci i młodzieży, a rozbudzone pasje czytelnicze mogą stać się alternatywą dla nadmiernej aktywności w wirtualnym świecie.
Bibliografia
Bienia, S. (2019). Pozabibliotekarskie inicjatywy w bibliotekach akademickich. Biuletyn EBIB, 6(189),1–6.
Czernianin, W. (2017). Wprowadzenie do biblioterapii. In W. Czernianin, H. Czernianin & K. Chatzipentidis (Eds.), Podstawy współczesnej biblioterapii. Podręcznik akademicki (pp. 17-25). Wydawnictwo eBooki.com.pl.
Cyrklaff, M. (2014a). Biblioterapia jako forma pracy rozwojowo-profilaktycznej. Charakterystyka i zastosowanie metody. Zarządzanie Biblioteką, 1(6), 135–141.
Cyrklaff, M. (2014b). Biblioterapia w edukacji z zakresu profilaktyki uzależnień i promocji zdrowia. Wydawnictwo Naukowe UMK.
Cyrklaff, M. (2015). Biblioterapia jako forma pracy rozwojowo-profilaktycznej. Cz. 2. Techniki i narzędzia biblioterapeutyczne. Zarządzanie Biblioteką, 1(7), 139–146.
Działek, J., & Murzyn-Kupisz, M. (2014). Rola bibliotek w budowaniu i wzmacnianiu zasobów kapitału społecznego w województwie małopolskim. Zarządzanie Biblioteką, 1, 9–32.
Fanner, D., & Urquhart C. (2008). Bibliotherapy for mental health service users. Part 1: A systematic review. Health Information and Libraries Journal, 25, 237–252.
GBP w Pysznicy (2023). Dokumentacja projektu profilaktycznego: „Pasja zamiast nałogów”.
GBP w Pysznicy (2024). Dokumentacja projektu profilaktycznego: „Wybieram marzenia nie uzależnienia”.
Jędrzejewska-Wróbel, R. (2022). Żółty berecik. In K. Klimowicz (Ed.), Bajkoterapia czyli Bajki-pomagajki dla małych i dużych (pp. 139–149). Nasza Księgarnia.
Kasdepke, G. (2011). Bon czy ton. Savoir-vivre dla dzieci. Wydawnictwo AudioLiber.
Kasdepke, G. (2017). Mam prawo! Czyli nieomal wszystko, co powinniście wiedzieć o prawach dziecka, a nie macie kogo zapytać. Wydawnictwo Literatura.
Konieczna, E.J. (2010). Obszar zastosowania scenariuszy biblioterapeutycznych. In E.J. Konieczna (Ed.), Biblioterapia w praktyce. Poradnik dla nauczycieli, wychowawców i terapeutów (pp. 11–22). Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Kruszewski, T. (2006). Biblioterapia w działaniach placówek opiekuńczo-wychowawczych. Wydawnictwo Edukacyjne „Akapit”.
Kucharzewska, K. (2021). Biblioterapia formą promocji czytelnictwa w Publicznej Bibliotece Pedagogicznej RODN „WOM” w Częstochowie. Bibliotheca Nostra, 1(61), 75–93.
Kuciapiński, M.J. (2013). Wpływ arteterapii na rozwój osobowy dzieci w wieku przedszkolnym.Pedagogika Rodziny, 3(3), 17–35.
Moore-Mallinos, J. (2022). Wszystko dla lajków? Powiedz STOP fikcji w internecie (J. Olejarczyk, tłum.). Wydawnictwo Jedność.
Papaj, A. (2010). O kolorach, kształtach, dźwiękach i innych tworzywach arteterapii. Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, 19, 259–269.
Pardeck, J.T. i Pardeck, J.A. (1993). Bibliotherapy. A clinical approach for helping children. Routlege.
Piasecka, M. (2023). Ewaluacja jako działanie wzmacniające jakość programów profilaktyki uzależnień behawioralnych. In M. Piasecka, J. Kusztal, Ł. Szwejka & K. Piątek, Ewaluacja programów profilaktyki uzależnień behawioralnych. Metodyka ewaluacji procesu (pp. 13–32). Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Piersa, K. (2021). Komputerowy ćpun 2.0. Wydawnictwo Muza.
Piersa, K. (2023). Złota rybka w szambie. Jak pokonać uzależnienie od smartfona i Internetu. Wydawnictwo Jaguar.
Polskie Centrum Programu Safer Internet. (n.d.) 3…2…1… Internet! Uzależnienie cz. 1, https://www.saferinternet.pl/menu/materialy-edukacyjne/materialy-multimedialne/321internet.html.
Staniszewska, Z. (2022). Dzieci w sieci, czyli dobre maniery w internecie. Wydawnictwo Sonia Draga.
Statut Gminnej Biblioteki Publicznej w Pysznicy. Załącznik do Uchwały Nr XXI/124/2016 Rady Gminy Pysznica z dnia 22 czerwca 2016 r. (2016).
Studziński, A. (2019). Wiewiórczy z@kątek. Bajki o mediach społecznościowych. Wydawnictwo Dreams.
Sufa, B., & Janas M. (2018). Bajkoterapia jako skuteczna metoda wspomagająca rozwój dziecka. Pedagogika Przedszkolna i Wczesnoszkolna, 6(2), 413–425.
Szczerska, T. (2020). Emocje w procesie arteterapii. Edukacja Humanistyczna, 2(43), 61–70.
Świderek, A., & Kierzkowska, I. (2022). Arteterapia jako forma wspomagania funkcjonowania społecznego dziecka z autyzmem. Studium indywidualnego przypadku. Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość, 19, 55–75.
Wawryk, L., Tuzimek, K., & Rybska, A. (2024). „Pajęcza sieć” – bajka w profilaktyce uzależnienia od internetu. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 632(7), 38–48.
Copyright (c) 2025 Horyzonty Wychowania
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Uwagi dotyczące praw autorskich
Autorzy publikujący w tym czasopiśmie wyrażają zgodę na następując warunki:
- Autorzy zachowują prawa autorskie, przyznając czasopismu prawo do pierwszej publikacji swojego tekstu jednocześnie zarejestrowanego pod numerem licencji CC BY-ND, która pozwala innym na korzystanie z tego tekstu z uznaniem autorstwa tekstu oraz pierwotnej publikacji w tym czasopiśmie.
- Autorzy proszeni są o nawiązywanie odrębnych, dodatkowych porozumień wynikających z umowy, dotyczących dystrybucji opublikowanej w czasopiśmie wersji tekstu nie na prawach wyłączności (np. opublikowanie go w repozytorium instytucji lub w innym czasopiśmie), z potwierdzeniem pierwszej publikacji w tym czasopiśmie.
Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych:
