Physical Punishment of Children in the Culture and Conduct of Fatherhood. The Experiences of Three Generations of Fathers
Abstrakt
CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest ujęcie kar fizycznych w kontekście kultury i praktyk ojcostwa prezentujących zarówno ciągłość, jak i zmianę międzypokoleniową.
PROBLEM I METODY BADAWCZE: Problemem badawczym jest to, jak w doświadczeniach ojców należących do trzech pokoleń tych samych linii rodzinnych (dziadek, ojciec, syn) sytuuje się przemoc fizyczna doznawana ze strony własnych ojców oraz stosowana wobec swoich dzieci. Prezentowane dane stanowią część szerszego projektu wykorzystującego metodę jakościową i trzy techniki badawcze: wywiad skoncentrowany na problemie, wywiad wspomagany fotografią oraz wywiad wokół tworzonych map rodziny.
PROCES WYWODU: Wprowadzeniem jest prezentacja ojcostwa jako zmiennego zjawiska społecznego, przybierającego obecnie dwie zasadnicze formy – ojcostwa tradycyjnego i ojcostwa nowego. Modele te różnią się od siebie także kwestią podejścia do przemocy ujmowanej jako dyscyplinujące kary fizyczne. Te różnice zilustrowane są przykładami z badań ojcostwa w perspektywie międzypokoleniowej.
WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Analiza dostarczyła ilustracji podobieństw i różnic kultur i praktyk ojcostwa odnoszących się do kar fizycznych u przedstawicieli trzech pokoleń ojców. Ukazała elementy ciągłości oraz zmiany międzypokoleniowej.
WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Z badań można wyciągnąć wniosek o zasadności edukacji na temat kar fizycznych wobec dzieci. Powinno to być podstawą działań wzbudzających refleksyjność u ojców na temat ich roli i relacji z dziećmi (projektów edukacyjnych, dyskursów medialnych).
Bibliografia
Aumann, K., Galinsky, E., & Matos, K. (2011). The new male mystique: National study of the changing workforce. Families and Work Institute.
Błasiak, A., & Żurek, M. (2025). Egalitarian fatherhood – a present and engaged father. Horyzonty Wychowania, 24(69), 33–42. https://doi.org/10.35765/hw.2024.2368.05
Breger, M.L., Sorensen, L., Asal, V., & Willis, C.N. (2019). Corporal punishment, social norms and norm cascades: Examining cross-national laws and trends in homes across the globe. William Mary Journal Of Race, Gender, And Social Justice, 26(3), 483–524.
Collier, J., & Collier, M. (1986). Visual anthropology: Photography as a research method. University of New Mexico Press.
Connell, R.W. (1995). Masculinities. University of California Press.
Elliott, K. (2016). Caring masculinities: Theorizing an emerging concept. Men and Masculinities, 19(3), 240–259. https://doi.org/10.1177/1097184X15576203
Halemba, K., & Izdebska, A. (2009). Kary fizyczne w wychowaniu dzieci – uwarunkowania i konsekwencje. Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, 3(8), 6–31.
Hanlon, N. (2012). Masculinities, care and equality: Identity and nurture in men’s lives. Palgrave Macmillan.
Heilman, B., & Barker, G. (2018). Masculine norms and violence: Making the connections. Promundo, OAK Foundation.
Lamb, M.E. (Ed.). (2010). The role of the father in child development. John Wiley and Sons.
LaRossa, R. (1988). Fatherhood and social change. Family Relations, 37(4), 451–457.
LaRossa, R. (1997). The modernization of fatherhood: A social and political history. University of Chicago Press.
Levin, I. (1993). Family as mapped realities. Journal of Family Issues, 14(1), 82–92. https://doi.org/10.1177/0192513X93014001007
Makaruk, K., & Drabarek, K. (2022). Postawy wobec kar fizycznych i ich stosowanie. Raport z badań. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.
Petts, R.J., Shafer, K.M., & Essig, L. (2018). Does adherence to masculine norms shape fathering behavior? Journal of Marriage and Family, 80(3), 704–720. https://doi.org/10.1111/jomf.12476
Sikora, D. (2009). Kary fizyczne w rodzinie – wybrane aspekty prawne i psychopedagogiczne. Teraźniejszość, Człowiek, Edukacja, 1, 69–82.
Suwada, K. (2017). Męskości opiekuńcze. Zaangażowanie w ojcostwo a rekonstrukcja modeli męskości. Miscellanea Anthropologica et Sociologica, 18(2), 77–90.
Švab, A., & Humer, Ž. (2013). “I only have to ask him and he does it...” Active fatherhood and (perceptions of) division of family labour in Slovenia. Journal of Comparative Family Studies, 44(1), 57–78. https://doi.org/10.3138/jcfs.44.1.57
Wall, G., & Arnold, S. (2007). How involved is involved fathering? An exploration of the contemporary culture of fatherhood. Gender & Society, 21(4), 508–527. https://doi.org/10.1177/0891243207304973
Ward, K.P., Grogan‑Kaylor, A.C., Ma, J., Pace, G.T., Lee, S.J., & Davis‐Kean, P.E. (2025). Interactions of gender inequality and parental discipline predicting child aggression in low‐ and middle‐income countries. Child Development, 96(1), 7–20. https://doi.org/10.1111/cdev.14152
Witzel, A.H., & Reiter, H. (2012). The problem-centered interview: Principles and practice. Sage.
Wójcik, S. (2012). Przemoc fizyczna wobec dzieci. Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka,2(39), 7–28.
Copyright (c) 2026 Horyzonty Wychowania
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Uwagi dotyczące praw autorskich
Autorzy publikujący w tym czasopiśmie wyrażają zgodę na następując warunki:
- Autorzy zachowują prawa autorskie, przyznając czasopismu prawo do pierwszej publikacji swojego tekstu jednocześnie zarejestrowanego pod numerem licencji CC BY-ND, która pozwala innym na korzystanie z tego tekstu z uznaniem autorstwa tekstu oraz pierwotnej publikacji w tym czasopiśmie.
- Autorzy proszeni są o nawiązywanie odrębnych, dodatkowych porozumień wynikających z umowy, dotyczących dystrybucji opublikowanej w czasopiśmie wersji tekstu nie na prawach wyłączności (np. opublikowanie go w repozytorium instytucji lub w innym czasopiśmie), z potwierdzeniem pierwszej publikacji w tym czasopiśmie.
Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych:
