Wybrane niekonwencjonalne metody twórcze w edukacji
Abstrakt
CEL NAUKOWY: Celem naukowym artykułu jest poznanie znaczenia zastosowania wybranych niekonwencjonalnych metod twórczych dla edukacji.
PROBLEM I METODY BADAWCZE: Problem badawczy zawiera się w pytaniu: jakie znaczenie wybranym niekonwencjonalnym metodom twórczym w edukacji przypisuje autor? Udzielenie odpowiedzi na to pytanie będzie możliwe dzięki zastosowaniu metody hermeneutycznej, która przyczyni się do ich bliższego poznania i zrozumienia ich znaczenia w edukacji, jak też obserwacji prowadzonych podczas zajęć ze studentami.
PROCES WYWODU: Zgromadzony materiał teoretyczny oraz obserwacja wdrożenia niekonwencjonalnych metod twórczych w edukacji pogłębiły hermeneutyczny wymiar dociekań naukowych, co umożliwiło udzielenie odpowiedzi na postawiony problem, wnosząc novum do dyscypliny naukowej, jaką jest pedagogika, i może być wykorzystane np. w obszarze arteterapii.
WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Wynikiem analizy naukowej jest wskazanie roli twórczej zastosowanej własnej nowatorskiej koncepcji niekonwencjonalnych metod twórczych dla edukacji. Metody te otwierają nowe perspektywy postrzegania siebie i świata, umożliwiają głębsze przeżywanie siebie w stosunku do obiektów, z którymi się spotykają, oraz rozwijają umiejętności poznawcze i zdolności twórcze.
WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Wdrożenie niekonwencjonalnych metod twórczych dla edukacji ma charakter innowacyjny i interdyscyplinarny oraz pogłębia proces twórczy człowieka. Działanie to może przekładać się również na wsparcie w jego integralnym rozwoju. Prowadzone badania wymagają dalszej eksploracji obejmującej wielowymiarowość interdyscyplinarną. W ten sposób można dostrzec ich szeroki zakres oddziaływania.
Bibliografia
Aashamar, P.N. i Mathé, N.E.H. (2025). Inquiry in social studies and social science: Linking teachers’ perspectives and classroom practice. Nordic Journal of Comparative and International Education, 9(4). https://doi.org/10.7577/njcie.6284
de Bono, E. (2008). Myślenie lateralne. Idee na przekór schematom (C. Welsyng, tłum.). Sensus.
Cambridge University Press. (b.d.). Immersion. W: Cambridge Dictionary. Pobrano 19 lutego 2026 z: https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/immersion
Chomczyński, P. (2006). Wybrane problemy etyczne w badaniach. Obserwacja uczestnicząca ukryta. Przegląd Socjologii Jakościowej, 2(1), 68–87.
IJP PAN (b.d.). Dociekliwość. W: Wielki słownik języka polskiego. Pobrano 19 lutego 2026 z: https://wsjp.pl/haslo/podglad/108621/dociekliwosc/5258874/dziennikarza
Ingarden, R. (1973). Utwór muzyczny i sprawa jego tożsamości. Polskie Wydawnictwo Muzyczne.
Kaufman, S.B. (2011, 8 listopada). Why inspiration matters. Harvard Business Review. https://hbr.org/2011/11/why-inspiration-matters
Kopaliński, K. (1996). Podręczny słownik wyrazów obcych. Wiedza Powszechna.
Lepa, A. (2011). Pedagogia galenosfery człowieka. Łódzkie Studia Teologiczne, 20, 155–167.
Lewandowska, W.M. (2014). Na brzegu zanurzenia. Dlaczego wszystko jest teraz „imersyjne” i kiedy zdarzyło się to nam po raz pierwszy. Dwutygodnik.com. https://www.dwutygodnik.com/artykul/5271-na-brzegu-zanurzenia.html
Limont, W. (1994). Synektyka a zdolności twórcze. Eksperymentalne badania stymulowania rozwoju zdolności twórczych z wykorzystaniem aktywności plastycznej. Uniwersytet Mikołaja Kopernika.
Nęcka, E. (b.d.). Twórczość. W: Encyklopedia PWN. https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/tworczosc;3990348.html
PWN. (b.d.). Dociekliwość. W: Słownik języka polskiego PWN. Pobrano 19.05.2026 z: https://sjp.pwn.pl/doroszewski/dociekliwosc;5421188.html
Skrendo, A. (2019). Hermeneutyka i okolice. Od znużenia do nowego wigoru. Pamiętnik Literacki, 4, 51–65.
Szmidt, K.J. (2022). Pedagogika twórczości a pedagogika sztuki: rzecz o korzystnym związku partnerskim. ARS INTER CULTURAS, 11, 11–26. https://doi.org/10.34858/AIC.11.2022.414
Szymańska, M. (2017). Transformative creativity in teacher formation. A pedagogical approach. Wydawnictwo Akademii Ignatianum, Wydawnictwo WAM.
Szymańska, M. i Pieróg, K. (2018). Teatr dziecięcy w modelu stymulacji aktywności twórczej dzieci pięcioletnich w badaniach w działaniu. W: M. Szymańska, M. Ciechowska, K. Pieróg, S. Gołąb, Badania w działaniu w praktyce pedagogicznej. Wybrane przykłady (s. 55–162). Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie.
Szymański, S. (2025). The role and significance of sound design in dramatherapy. Horyzonty Wychowania, 24(69), 121–129. https://doi.org/10.35765/hw.2025.2469.13
Szymik, E. (2017). Drama jako remedium na problemy wychowawcze. Nauczyciel i Szkoła, 3,105–113.
Tomas, I. (2020). O nieprzedstawieniach i twórczości. Raport z wstępnych badań nad abstrakcją w aktualizowaniu i stymulowaniu twórczego myślenia u dzieci w wieku wczesnoszkolnym. Problemy Wczesnej Edukacji, 48(1), s. 86–99. https://doi.org/10.26881/pwe.2020.48.08
Witerska, K. (2011). Drama. Techniki strategie scenariusze. Difin.
Copyright (c) 2026 Horyzonty Wychowania
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Uwagi dotyczące praw autorskich
Autorzy publikujący w tym czasopiśmie wyrażają zgodę na następując warunki:
- Autorzy zachowują prawa autorskie, przyznając czasopismu prawo do pierwszej publikacji swojego tekstu jednocześnie zarejestrowanego pod numerem licencji CC BY-ND, która pozwala innym na korzystanie z tego tekstu z uznaniem autorstwa tekstu oraz pierwotnej publikacji w tym czasopiśmie.
- Autorzy proszeni są o nawiązywanie odrębnych, dodatkowych porozumień wynikających z umowy, dotyczących dystrybucji opublikowanej w czasopiśmie wersji tekstu nie na prawach wyłączności (np. opublikowanie go w repozytorium instytucji lub w innym czasopiśmie), z potwierdzeniem pierwszej publikacji w tym czasopiśmie.
Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych:
