(In)visible Educational Practices of Women After a Suicide Mourning. Learning and Care within the Family
Abstrakt
CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest analiza roli kobiet w nieformalnych praktykach edukacyjnych w rodzinach dotkniętych samobójstwem oraz jej znaczenia dla reorganizacji życia rodzinnego i procesów nadawania sensu stracie.
PROBLEM I METODY BADAWCZE: Badanie koncentruje się na słabo rozpoznanych codziennych praktykach relacyjnych i edukacyjnych w rodzinach po samobójstwie. Zastosowano podejście interpretatywne, wykorzystujące częściowo ustrukturyzowane wywiady z 10 kobietami z Dolnej Bawarii (Niemcy). Dane poddano refleksyjnej analizie tematycznej.
PROCES WYWODU: Odwołując się do koncepcji pracy opiekuńczej, emocjonalnej, stygmatyzacji i uczenia się nieformalnego, wykazano, że działania kobiet po stracie samobójczej przyjmują formę niewidzialnej pracy edukacyjnej wspierającej funkcjonowanie rodziny i nadawanie sensu doświadczeniu straty.
WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Kobiety odgrywają istotną rolę jako organizatorki życia codziennego, interpretatorki śmierci samobójczej oraz twórczynie i przekazicielki wiedzy opartej na doświadczeniu. Praktyki te wspierają procesy uczenia się nieformalnego i odbudowę wspólnych znaczeń w rodzinie.
WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Wyniki podkreślają znaczenie genderowo uwarunkowanych praktyk opiekuńczych i relacyjnych w żałobie po samobójstwie oraz potrzebę szerszego uwzględnienia roli kobiet w działaniach postwencyjnych i procesach edukacyjnych, komunikacyjnych oraz opiekuńczych w rodzinach po stracie.
Bibliografia
Aksamit, E., Binnebesel, J., Dejna, D., Janowicz, A., Martinez, D., Paczkowska, A., & Fopka-Kowalczyk, M. (2025). Strategies for supporting the bereaved children and adolescents – the Polish context. Palliative Medicine in Practice, 20, e01326032. https://doi.org/10.5603/pmp.105620
Blaze, P., & Roberts, R.M. (2023). Support after suicide: A thematic analysis of siblings’ experience. OMEGA – Journal of Death and Dying, 92(3), 1105–1123. https://doi.org/10.1177/00302228231195922
Braun, V., & Clarke, V. (2022). Conceptual and design thinking for thematic analysis. Qualitative Psychology, 9(1), 3–26. https://doi.org/10.1037/qup0000196
Doka, K.J. (2002). Disenfranchised grief: New directions, challenges, and strategies for practice. Research Press.
Dworakowska, J. (2024). Kamienie wrzucone w wodę a fale zmian – wsparcie psychospołeczne w transformacji „kręgów na wodzie” żałoby suicydalnej w świetle przeglądu literatury anglojęzycznej. Homo et Societas, 9, 124–140. https://doi.org/10.4467/25436104HS.24.008.20946
Feigelman, W., & Cerel, J. (2020). Feelings of blameworthiness and their associations with the grieving process in suicide mourning. Frontiers in Psychology, 11, Article 610. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.00610
Feigelman, W., Gorman, B.S., & Jordan, J.R. (2009). Stigmatization and suicide bereavement. Death Studies, 33(7), 591–608. https://doi.org/10.1080/07481180902979973
Finch, J., & Groves, D. (Eds.). (1983). A labour of love: Women, work and caring. Routledge.
Finlay, J., & dela Cruz, A. (2023). Reflexivity and relational spaces: Experiences of conducting a narrative inquiry study with emerging adult women living with chronic pain. Global Qualitative Nursing Research, 10.https://doi.org/10.1177/23333936231190619
Flick, U. (2021). Qualitative Sozialforschung: Eine Einführung. Rowohlt.
Goffman, E. (1963). Stigma: Notes on the management of spoiled identity. Prentice-Hall.
Harris, M., & Fallot, R.D. (2006). Envisioning a trauma-informed service system: A vital paradigm shift. New Directions for Mental Health Services, 89(1), 3–22. https://doi.org/10.1002/yd.23320018903
Helfferich, C. (2022). Die Qualität qualitativer Daten: Manual für die Durchführung qualitativer Interviews. Springer.
Hochschild, A.R. (2012). The managed heart: Commercialization of human feeling. University of California Press.
Illeris, K. (2018). Contemporary theories of learning: Learning theorists in their own words. Routledge.
Jordan, J.R., & McIntosh, J.L. (2011) (Eds). Grief after suicide: Understanding the consequences and caring for the survivors. Routledge.
Kvale, S., & Brinkmann, S. (2014). InterViews: Learning the craft of qualitative research interviewing. Sage.
Livingstone, D.W. (2001). Adults’ informal learning: Definitions, findings, gaps, and future research. Centre for the Study of Education and Work, University of Toronto.
Marek, F., & Oexle, N. (2025) Family support after a family member’s suicide: A qualitative exploration. PLoS One, 20(10), e0334964. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0334964
O’Connell, S., Ruane‐McAteer, E., Daly, C., O’Connor, C., Tuomey, F., McDonnell, L., Arensman, E., Andriessen, K., & Griffin, E. (2022). Exploring experiences of supports for suicide bereavementin Ireland: Protocol for a national survey. HRB Open Research, 4, 114. https://doi.org/10.12688/hrbopenres.13437.2
Pitman, A.L., Osborn, D.P.J., Rantell, K., & King, M.B. (2016). The stigma perceived by people bereaved by suicide and other sudden deaths: A cross-sectional UK study of 3432 bereaved adults. Journal of Psychosomatic Research, 87, 22–29. https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2016.05.009
Ruczaj, J. (2025). Effects of experiencing a close one’s suicide on children and adolescents: Significance of implementing postvention measures. Seminare, 46(1), 111–125. https://doi.org/10.21852/sem.1842
Stroebe, M., & Schut, H. (2010). The dual process model of coping with bereavement: A decade on. Omega: Journal of Death and Dying, 61(4), 273–289. https://doi.org/10.2190/OM.61.4.b
Copyright (c) 2026 Horyzonty Wychowania
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Uwagi dotyczące praw autorskich
Autorzy publikujący w tym czasopiśmie wyrażają zgodę na następując warunki:
- Autorzy zachowują prawa autorskie, przyznając czasopismu prawo do pierwszej publikacji swojego tekstu jednocześnie zarejestrowanego pod numerem licencji CC BY-ND, która pozwala innym na korzystanie z tego tekstu z uznaniem autorstwa tekstu oraz pierwotnej publikacji w tym czasopiśmie.
- Autorzy proszeni są o nawiązywanie odrębnych, dodatkowych porozumień wynikających z umowy, dotyczących dystrybucji opublikowanej w czasopiśmie wersji tekstu nie na prawach wyłączności (np. opublikowanie go w repozytorium instytucji lub w innym czasopiśmie), z potwierdzeniem pierwszej publikacji w tym czasopiśmie.
Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych:
