Towarzyszenie ignacjańskie w uniwersytecie
Abstrakt
CEL NAUKOWY: Rekonstrukcja cech towarzyszenia akademickiego w tradycji ignacjańskiej na podstawie wybranych elementów dorobku i działalności ks. prof. Zbigniewa Marka SJ.
PROBLEM I METODY BADAWCZE: Problem dotyczy pytania: Jakie cechy towarzyszenia sprzyjają wspieraniu młodych pracowników nauki? W analizie zastosowano krytyczną refleksję nad dorobkiem i działalnością ks. prof. Marka oraz artykułów poświęconych jego myśli i działalności opublikowanych po śmierci.
PROCES WYWODU: Na podstawie analizy wybranych publikacji ks. profesora oraz artykułów o jego działalności wskazano na potencjał towarzyszenia w tradycji ignacjańskiej, ujawniający się w aktywności publikacyjnej i w procesie osiągania kolejnych stopni awansu naukowego. Wyodrębniono cechy towarzyszenia obecne w podręcznikach przygotowywanych pod kierunkiem ks. Marka, w publikacjach naukowych oraz w procesie przygotowywania i oceny prac awansowych.
WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Ustalono, że fundamentem towarzyszenia w uniwersytecie jest poszanowanie godności każdego człowieka oraz takie informowanie o jakości ocenianego dorobku, które będzie świadectwem odkrywanej prawdy i uznawanych wartości.
WNIOSKI, REKOMENDACJE I APLIKACYJNE ZNACZENIE WPŁYWU BADAŃ: Pedagogika towarzyszenia w tradycji ignacjańskiej nie jest powszechnie znaną koncepcją pedagogiczną. Refleksja nad dorobkiem ks. prof. Marka ukazuje uniwersytet jako środowisko wzajemnego wspierania się w rozwoju osobistym i zawodowym. Działalność ks. Profesora wskazuje na aktualność idei ignacjańskiej w tworzeniu wspólnoty akademickiej. Wyniki przeprowadzonej analizy to przesłanki do budowy programów wspierania młodszych pracowników naukowych na drodze awansu naukowego.
Bibliografia
Ambrogetti, F. i Rubin, S. (2013). Jezuita papież Franciszek. Wywiad rzeka z Jorge Bergoglio (A. Fijałkowska-Żydok, tłum.). Dom Wydawniczy Rafael.
Bogdalczyk, M. (2012). Wiara jako troska ostateczna. W nawiązaniu do myśli Paula Tillicha. Logos i Ethos, 2(33), 83–108.
Casalini, C. (2019). Włodzimierz Ledóchowski’s call for cura personalis: Humanist roots and Jesuit distinctiveness in education. Studia Paedagogica Ignatiana, 22(4), 123–134.
Charytański, J. i Kubik, W. (red.). (1977–1980). Podręcznik metodyczny do Katechizmu religii katolickiej. Cz. I–IV. Akademia Teologii Katolickiej.
Coggins, C.C. (1980). Individual growth through community problem solving. W: R.O. Boyd i J.W. Apps (red.), Refining the discipline of adult education (s. 156–171). Jossey-Bass.
Czerniawska, O. (2007). Drogi i bezdroża andragogiki i gerontologii. Wydawnictwo Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi.
Grudziński, A. (2024). Ks. Zbigniew Marek SJ (1947–2024) – pedagog religii i nauczyciel akademicki. Biografistyka Pedagogiczna, 9(3), 13–31.
Jan Paweł II. (1999). Fides et ratio. Encyklika Ojca Świętego Jana Pawła II do biskupów Kościoła katolickiego o relacjach między wiarą a rozumem. Libreria Editrice Vaticana.
Kochel, J. (2024). Katecheza biblijna ks. Zbigniewa Marka SJ (1947–2024). Studia Katechetyczne, 20, 15–28.
Komisja Wychowania Katolickiego Konferencji Episkopatu Polski. (2010). Program nauczania religii rzymskokatolickiej w przedszkolach i szkołach. Wydawnictwo WAM.
Konferencja Episkopatu Polski. (2001). Podstawa programowa katechezy Kościoła katolickiego w Polsce. Wydawnictwo WAM.
Konferencja Episkopatu Polski. (2010). Podstawa programowa katechezy Kościoła katolickiegon w Polsce. Wydawnictwo WAM.
Kubik, W. (red.). (1984a). Jezus Chrystus z nami. Tom I. Spotkanie z Jezusem we wspólnocie Kościoła. Akademia Teologii Katolickiej.
Kubik, W. (red.). (1984b). Jezus Chrystus z nami. Tom II. Spotkanie z Jezusem w Eucharystycznej wspólnocie. Akademia Teologii Katolickiej.
Krysztofik, J. i Walulik, A. (2016). Między ignorancją a eksperckością. Edukacja religijna w kształtowaniu codzienności dorosłych. Edycja Świętego Pawła.
Marek, Z. (2014). Religia – pomoc czy zagrożenie dla edukacji? Wydawnictwo WAM.
Marek, Z. (2017). Pedagogika towarzyszenia. Perspektywa tradycji ignacjańskiej. Akademia Ignatianum w Krakowie.
Marek, Z. i Walulik, A. (2019). Christianity as an inspiration for the pedagogical sciences. Acta Universitatis Nicolai Copernici. Pedagogika, 37(1), 27–49.
Marek, Z. i Walulik, A. (2019a). Ewangelia inspiracją dla nauk o wychowaniu. Horyzonty Wychowania, 18(45), 95–108.
Marek, Z. i Walulik, A. (2019b). Towarzyszenie w tradycji ignacjańskiej budowaniem relacji mistrz–uczeń. W: L. Pawelski i M. Rembierz (red.), Wychować (w sobie) mistrza (s. 101–113). Polskie Stowarzyszenie Nauczycieli Twórczych.
Marek, Z. i Walulik, A. (2020). Pedagogika Dobrej Nowiny. Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie.
Marek, Z. i Walulik, A. (2021). What morality and religion have in common with health? Pedagogy of religion in the formation of moral competence. Journal of Religion and Health, 60(5), 3505–3521. https://doi.org/10.1007/s10943-021-01279-6
Mółka, J. i Mółka, M. (2025). Profesor Zbigniew Marek SJ (1947–2024) – autorytet pedagogicznego towarzyszenia. W: I. Jazukiewicz (red.), Sprawności moralne w wychowaniu: mistrzowie, autorytety, wzory (s. 61–82). Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego.
Mółka, J. i Walulik, A. (red.). (2017). Septuaginta pedagogiczno-katechetyczna. Akademia Ignatianum w Krakowie.
Mółka, M. (2025). Marek Zbigniew Jan. W: J. Kamińska (red.), Słownik biograficzny pedagogów polskich (s. 438–439). Wydawnictwo PAU.
Nussbaum, M.C. (2008). Kształcenie dla zysku, kształcenie dla wolności. W: B.D. Gołębniak (red.),Pytanie o szkołę wyższą (s. 65–89). Wydawnictwo DSW.
Pasławska-Smęder, A. (2025). Biografia Marii Grzegorzewskiej inspiracją dla kształtowania duchowości i twórczego życia. Paedagogia Christiana, 55(1), 103–122. https://doi.org/10.12775/PCh.2025.006
Szulakiewicz, W. (2024). Ksiądz Zbigniew Jan Marek SJ (1947–2024) – pedagog religii. Paedagogia Christiana, 53(1), 9–25. https://doi.org/10.12775/PCh.2024.001
Śliwerski, B. (2008). Pedagogika bez transcendencji. W: W. Pasierbek (red.), Pedagogika ignacjańska wobec wyzwań współczesnego humanizmu (s. 79–108). Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna Ignatianum i Wydawnictwo WAM.
Walulik, A. (2011). Moderacyjne i synergiczne kształtowanie dorosłości. Propozycja typologii modeli znaczeń formacji religijnej dorosłych. Wydawnictwo WAM.
Walulik, A. (2023). Synergiczny charakter pedagogiki inspirowanej Ewangelią. Studia Paedagogica Ignatiana, 26(4), 9–23. https://doi.org/10.12775/SPI.2023.4.002
Walulik, A. (2025). „Nikt z nas nie żyje dla siebie, nikt nie umiera dla siebie” (Rz 14,7). Wychowanie i duchowość w biografii Zbigniewa Marka SJ. Paedagogia Christiana, 55, 11–31. https://doi.org/10.12775/PCh.2025.002
Walulik, A. i Ruciński, M. (2024). Nowoczesny podręcznik do nauczania religii w ujęciu ks. Zbigniewa Marka. Studia Katechetyczne, 20, 45–56. https://doi.org/10.21697/sk.2024.20.3
Zellma, A. (2024). Pedagogika religii w ujęciu ks. prof. Zbigniewa Marka SJ. Studia Katechetyczne, 20, 29–43.
Żmudziński, W. (2008). Sukces po ignacjańsku. Cztery filary jezuickiego sukcesu według Chrisa Lowneya. W: W. Pasierbek (red.), Pedagogika ignacjańska wobec wyzwań współczesnego humanizmu (s. 265–271). Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna Ignatianum i Wydawnictwo WAM.
Copyright (c) 2026 Horyzonty Wychowania
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Uwagi dotyczące praw autorskich
Autorzy publikujący w tym czasopiśmie wyrażają zgodę na następując warunki:
- Autorzy zachowują prawa autorskie, przyznając czasopismu prawo do pierwszej publikacji swojego tekstu jednocześnie zarejestrowanego pod numerem licencji CC BY-ND, która pozwala innym na korzystanie z tego tekstu z uznaniem autorstwa tekstu oraz pierwotnej publikacji w tym czasopiśmie.
- Autorzy proszeni są o nawiązywanie odrębnych, dodatkowych porozumień wynikających z umowy, dotyczących dystrybucji opublikowanej w czasopiśmie wersji tekstu nie na prawach wyłączności (np. opublikowanie go w repozytorium instytucji lub w innym czasopiśmie), z potwierdzeniem pierwszej publikacji w tym czasopiśmie.
Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych:
